— डोनाल्ड ट्रम्पले राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हालेसँगै अमेरिकाले अनधिकृत आप्रवासीलाई सामूहिक रूपमा फिर्ता गर्न थालेको छ । अमेरिकाको इमिग्रेसन एन्ड कस्टम एन्फोर्समेन्ट (आईसीई) कार्यालयका अनुसार ट्रम्पले पदभार ग्रहण गरेयता कम्तीमा २ हजार ६ सय ८१ जना अनधिकृत आप्रवासी पक्राउ परेका छन् ।
ट्रम्पले चुनावी अभियानमै घोषणा गरेअनुसार दक्षिणी सीमामा संकटकाल घोषणासमेत गरिसकेका छन् । उनको घोषणासँगै मेक्सिकोसँगको सीमा क्षेत्रमा १५ सय सैनिक तैनाथ गरिएको छ । रक्षा मन्त्रालयले थप १० हजार सैनिक खटाउने तयारी गरिरहेको छ ।
डिपार्टमेन्ट अफ होमल्यान्ड सेक्युरिटीका अनुसार अमेरिकामा ३ लाखभन्दा बढी नेपालीमूलका बासिन्दा छन् । जसमध्ये २ लाखले ग्रिनकार्ड र करिब ८७ हजारले नागरिकता प्राप्त गरेका छन् । २० हजार विद्यार्थी छन् भने २० हजारले शरणार्थीका रूपमा आवेदन दिएका छन् । साथै ७ हजार ५ सयले अस्थायी आवासीय अनुमति पाएका छन् । त्यस्तै इमिग्रेसन एन्ड कस्टम एन्फोर्समेन्ट (आईसीई) ले १३ सय नेपाली अनधिकृत रहेको अनुमान गरेको छ ।
अमेरिकामा सन् १९९० मा ३५ अनधिकृत आप्रवासी थिए । २०२२ मा हालसम्मकै उच्च अर्थात् १ करोड २२ लाख पुगेको थियो । त्यो संख्या केही घटेर हाल १ करोड १० लाख रहेको प्यु रिसर्चले जनाएको छ । तीमध्ये सबैभन्दा बढी मेक्सिकोका ४० लाख छन् ।
दोस्रो स्थानमा रहेको एल साल्भाडोरका ७ लाख ५० हजार छन् । तेस्रो स्थानमा रहेको भारतका ७ लाख २५ हजार अनधिकृत आप्रवासी छन् । तीमध्ये सबैभन्दा बढी पञ्जाब र गुजरात प्रान्तका भएको बताइएको छ ।
त्यस्तै, ग्वाटेमालाका ६ लाख ७५ हजार, होन्डुरसका ५ लाख २५ हजार र भेनेजुएलाका २ लाख ७० हजार छन् । अनधिकृत आप्रवासीमध्ये सबैभन्दा बढी क्यालिफोर्निया राज्यमा १८ लाख छन् । टेक्सासमा १६ लाख, फ्लोरिडामा १२ लाख, न्युयोर्कमा ६ लाख ५० हजार, न्युजर्सीमा ४ लाख ७५ हजार र इलिनोईमा ४ लाख अनधिकृत आप्रवासी छन् । त्यस्तै, जर्जियामा ३ लाख ५० हजार, नर्थ क्यारोलाइनामा ३ लाख २५ हजार, मासाचुसेट्समा ३ लाख र वासिङ्टनमा ३ लाख अनधिकृत आप्रवासी छन् । अमेरिकी सरकारका अनुसार अनधिकृत आप्रवासी नेपालीहरू १३ सय ६३ छन् । पछिल्लो वर्षहरूमा ब्राजिल, मेक्सिको, ग्वाटेमालालगायतका मुलुक हुँदै अनधिकृत रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्ने नेपालीहरूको संख्या बढ्दो छ । अमेरिका छिर्ने क्रममा कतिपय नेपाली पक्राउ पनि परेका छन् । र, कतिपयको ज्यानसमेत गएको छ ।
आईसीईका अनुसार सन् २०२४ मा १ सय ९२ देशका २ लाख ७१ हजार ४ सय ८४ गैरनागरिकलाई आफ्नो देश फिर्ता गरिएको थियो । तीमध्ये सबैभन्दा बढी मेक्सिकोका ८७ हजार २ सय ९८ जना छन् । त्यस्तै, ग्वाटेमालाका ६६ हजार ४ सय ३५, होन्डुरसका ४५ हजार ९ सय २३ र एल साल्भाडोरका १५ हजार २ सय ८४ जना थिए । त्यस्तै, भारतका १५ सय २९ र नेपालका ५७ जनालाई ‘डिपोर्ट’ गरिएको डिपार्टमेन्ट अफ होमल्यान्ड सेक्युरिटीले जनाएको छ ।
पहिलो चरणमा ट्रम्प प्रशासनले न्युजर्सी, कोलोराडो, इलिनोई, क्यालिफोर्निया, आयोवा, न्युयोर्क, टेक्सास, युटा, मिनेसोटा, फ्लोरिडा, मेरिल्यान्ड, मासाचुसेट्सलगायतका राज्यमा रहेका अनधिकृत आप्रवासीलाई नियन्त्रणमा लिने योजना बनाएको सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । अमेरिकाका टेक्सास, न्युयोर्क, क्यालिफोर्निया, मेरिल्यान्ड, मासाचुसेट्स, कनेक्टिकट, भर्जिनिया, वासिङ्टन डीसी, नर्थ क्यारोलाइना, ओक्लाहोमालगायत राज्यमा बाक्लो उपस्थिति छ ।
अनधिकृत आप्रवासीलाई उनीहरूकै देश फिर्ता गर्ने र मेक्सिको सीमामा पर्खाल लगाउने राष्ट्रपति ट्रम्पको योजना छ । शपथग्रहणपछिको सम्बोधनमा ट्रम्पले अनधिकृत आप्रवासीलाई ‘अनधिकृत एलियन’ को संज्ञा दिँदै उनीहरू ‘जहाँबाट आएका हुन् त्यहीँ फर्काइदिने’ बताएका थिए । ‘सबै अनधिकृत प्रवेश तुरुन्तै रोकिनेछ । हामी लाखौंलाख आपराधिक विदेशीहरूलाई तिनीहरू आएका ठाउँहरूमा फर्काउने प्रक्रिया सुरु गर्नेछौं,’ ट्रम्पले भनेका थिए ।
ट्रम्प प्रशासनका सीमा प्रमुख (बोर्डर जार) टम होमनले अनधिकृत आप्रवासीहरू कुनै पनि बेला पक्राउ हुन सक्ने जनाएका छन् । ‘आपराधिक पृष्ठभूमि नभए पनि कागजातविहीन प्रत्येक आप्रवासीहरू कुनै पनि समयमा पक्राउ पर्न सक्छन्,’ होमनले भनेका छन् ।
ट्रम्पले शपथ लिएकै दिन कार्यवाहक आन्तरिक सुरक्षा (होमल्यान्ड सेक्युरिटी) मन्त्री बेन्जामिन हफम्यानले अध्यागमन अधिकारीहरूले ‘संवेदनशील’ क्षेत्रहरूमा कारबाही सञ्चालन गर्न सक्ने भन्दै निर्देशन जारी गरेका थिए । ‘अपराधीहरू अब गिरफ्तारीबाट बच्न अमेरिकाको स्कुल र चर्चहरूमा लुक्न सक्षम हुने छैनन्,’ उनले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन् ।
विद्यमान कानुनअनुसार शरणका लागि आवेदन दिएका र निर्णयको पर्खाइमा रहेका व्यक्तिहरू कानुनी बासिन्दा नभए पनि उनीहरूलाई देशनिकाला गर्न मिल्दैन । सामान्यतया अमेरिकाबाट निर्वासन वा निष्कासनको सामना गरिरहेका व्यक्तिहरूले ‘डिफेन्सिभ’ र निष्कासनको प्रक्रियामा नभएका व्यक्तिहरूले ‘एफर्मेटिभ’ शरणका लागि आवेदन दिने गर्छन् ।
सन् २०२२ जुलाईसम्म करिब ९ लाख १५ हजारले दिएको ‘डिफेन्सिभ’ र ७ लाख २० हजारले दिएको ‘एफर्मेटिभ’ आवेदन विचाराधीन छ । डिफेन्सिभ आवेदन न्याय मन्त्रालयको अध्यागमन कार्यालय र आन्तरिक सुरक्षा मन्त्रालय अन्तर्गतको नागरिकता र अध्यागमन सेवा कार्यालयले हेर्ने गर्छ ।
तर, होमनले अनधिकृत रूपमा रहेका जो कोहीले अमेरिका छाड्नुपर्ने र शरण लिन खोज्नेहरूले कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने बताएका छन् । ‘कानुनी प्रक्रियाका लागि दूतावास जानुहोस्,’ उनले भने, ‘यो देशमा आएर शरणका लागि अनुरोध गर्न पाइँदैन । अनधिकृत रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्नु भनेको हाम्रो कानुन तोड्नु हो ।’ सेना मात्र नभई न्याय मन्त्रालयसहित सम्पूर्ण निकायलाई सामूहिक निर्वासन योजना र यसको कार्यान्वयनका लागि परिचालन गरिने होमनको भनाइ छ ।
ट्रम्पले जनवरी २० मा शपथ लिएसँगै अवैध रूपमा बसिरहेकालाई ‘डिपोर्ट’ गर्ने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका थिए । लगत्तै अनधिकृत आप्रवासीहरू धमाधम पक्राउ गर्न थालिएको हो । आईसीईले आइतबार मात्रै ९ सय ५६ जनालाई पक्राउ गरेको छ । जुन ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएयता एकै दिन पक्राउ परेको सबैभन्दा ठूलो संख्या हो । शनिबार करिब ३ सय जना पक्राउ परेका थिए । ट्रम्पको शपथपछि दैनिक सरदर ४ सय ३३ जना अनधिकृत आप्रवासीलाई पक्राउ गरेको जनाइएको छ । आइतबार पक्राउ परेका मध्ये अधिकांश विभिन्न अपराधमा दोषी ठहरिएका व्यक्तिहरू भएको आईसीईले जनाएको छ । तीमध्ये केही हत्या र यौन दुर्व्यवहारजस्ता गम्भीर अपराधमा दोषी ठहर भइसकेका रहेको बताइएको छ ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम वासिङ्टन पोस्टका अनुसार ट्रम्प प्रशासनले आईसीईलाई हरेक दिन कम्तीमा १२ सयदेखि १५ सय अनधिकृत आप्रवासीलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिएका छन् । एनबीसी न्युजका अनुसार आइतबार वासिङ्टन, न्युयोर्क, क्यालिफोर्निया, लुजियाना, कोलोराडो, इलिनोइलगायत राज्यबाट पक्राउ गरिएको हो । पक्राउ परेका मध्ये केहीलाई कोलम्बिया पुर्याइएको छ । सुरुमा अमेरिकाबाट फिर्ता ल्याइएका आप्रवासी रहेका सैनिक विमान अवतरणका लागि कोलम्बियाले अनुमति दिएको थिएन । त्यसलगत्तै कोलम्बियाका राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रो र ट्रम्पबीच वाकयुद्ध चलेको थियो ।
त्यसलगत्तै राष्ट्रपति ट्रम्पले कोलम्बियाविरुद्ध नयाँ प्रतिबन्ध र नीतिहरूको घोषणा गरे । उनले ‘आपत्कालीन २५ प्रतिशत कर’ लगाउने र केही सातामा ५० प्रतिशत पुर्याइने चेतावनी दिएका थिए । त्यसका साथै उनले कोलम्बियाली नागरिकका लागि यात्रा प्रतिबन्ध र कोलम्बियाली अधिकारीहरूको भिसा रद्द गर्ने घोषणा गरे । ट्रम्पको घोषणाको केही घण्टापछि कोलम्बियाका राष्ट्रपति पेट्रोले पनि वाणिज्य मन्त्रालयलाई अमेरिकी आयातमा २५ प्रतिशत कर बढाउन आदेश दिएका थिए । तर, ट्रम्पको चेतावनीपछि कोलम्बियाले सैन्य विमानहरूमा फिर्ता पठाइएका आप्रवासीलाई स्वीकार गर्ने निर्णयमा पुगेको छ ।
कोलम्बियाले ‘राष्ट्रपति ट्रम्पका सबै सर्तहरू’ मा सहमत भएको जनाएको छ । ‘हामी निर्वासितका रूपमा फर्कने कोलम्बियाली नागरिकलाई स्वीकार गर्नेछौं,’ विदेशमन्त्री लुइस गिल्बर्टो मुरिलोले भनेका छन् । उनले आप्रवासी बोकेर अमेरिकाबाट फर्केका उडानहरू फेरि सुरु भएको जनाएका छन् ।
अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालयले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै ‘राष्ट्रपति ट्रम्पले राष्ट्रको सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्ने र अमेरिकामा अनधिकृत रूपमा रहेका आफ्ना नागरिकको निर्वासनलाई स्वीकार गर्न विश्वका अन्य सबै राष्ट्रहरूले सहयोग गर्ने आशा राखेको’ जनाएको छ । अमेरिकाले मेक्सिकोलाई पनि अमेरिका–मेक्सिको सीमामा प्रवेश गर्ने बन्दरगाहमार्फत आफ्ना नागरिकहरूलाई स्वदेश फिर्ताका लागि मद्दत गर्न आग्रह गरिरहेको छ । मेक्सिकोले बिहीबार आप्रवासी बोकेको अमेरिकी सैन्य विमानलाई अवतरणका लागि अनुमति दिएको थिएन ।
ट्रम्पले मेक्सिकोले अनधिकृत आप्रवासीलाई प्रवेश गर्न बाटो दिएकाले मेक्सिकोविरुद्ध २५ प्रतिशत कर लगाउने चेतावनी दिएका थिए । तर, यो कार्यान्वयनमा भने ल्याइसकेका छैनन् । ह्वाइटहाउसले भने प्रशासनिक समस्याका कारण उडान नभएको जनाएको छ । ह्वाइटहाउस प्रेस सचिव कारोलिन लेभिटले मेक्सिकोले एकै दिनमा ४ वटा निर्वासित आप्रवासी बोकेका उडान स्वीकार गरेको बताएकी छन् । तर, ती उडान सैन्य, व्यावसायिक वा निजी कुन विमानले गरे भन्नेबारे उनले केही उल्लेख नगरेकी सीएनएनले जनाएको छ । ब्राजिलले आइतबार आप्रवासी फिर्ता गर्ने क्रममा ट्रम्प प्रशासनले आफ्ना नागरिकलाई ‘अपमानजनक व्यवहार’ गरेको भन्दै निन्दा गरेको थियो । ब्राजिली अधिकारीका अनुसार अमेरिकाबाट ब्राजिली नागरिकलाई फिर्ता गरिएको जहाजमा ८८ जनालाई हतकडी लगाइएको थियो ।
उक्त जहाज तोकिएको भन्दा फरक सहरमा अवतरण गरिएको ब्राजिली अधिकारीहरूको भनाइ छ । ‘हतकडी र सिक्रीको प्रयोग, विमानको खराब अवस्था, खराब वातानुकूलित प्रणाली र अन्य समस्याहरूका कारण’ विमानलाई गन्तव्यमा पुग्न रोकिएको र फिर्ता गरिएका नागरिकलाई ब्राजिलको हवाई सेनाको जहाजबाट गन्तव्यमा पुर्याइएको सीएनएनले जनाएको छ ।
यसअघि गत बिहीबार पनि ठूलो संख्यामा अनधिकृत आप्रवासीलाई पक्राउ गरेको थियो । अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालय ह्वाइटहाउसका अनुसार बिहीबार ५ सय ३८ अनधिकृत आप्रवासी पक्राउ परेका थिए । तीमध्ये २ सय ६५ जनालाई सैनिक विमानबाट उनीहरूकै देश फिर्ता गरिएको ह्वाइटहाउसकी प्रेस सचिव लेभिटको भनाइ छ । ५ सय ३८ मध्ये ३ सय ७३ जनाको पृष्ठभूमि आपराधिक रहेको लेभिटको भनाइ छ । १ सय ६५ जना भने गैरआपराधिक पृष्ठभूमिका हुन् । तीमध्ये केहीलाई ग्वाटेमाला पुर्याइएको छ । सीबीएस न्युजका अनुसार तीन वटा सैनिक विमानले २ सय ६५ जनालाई ग्वाटेमाला पुर्याएको हो । तीन वटा विमानमध्ये एउटामा १ सय ५ जना र दुइटामा ६०/६० जनालाई लगिएको हो ।
भारतले भने अमेरिकामा ‘अवैध रूपमा’ बसोबास गरिरहेका भारतीय नागरिक फिर्ता गर्न तयार रहेको जनाएको छ । भारतले तत्काल करिब १८ हजार अवैध वा कागजात नभएका नागरिक फिर्ता ल्याउन ट्रम्प प्रशासनसँग काम गरिरहेको जनाइएको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँगको भेटमा भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकरले अवैध रूपमा अमेरिकामा बसिरहेका नागरिक फिर्ता लिन भारत तयार रहेको बताएका हुन् । ‘यदि हाम्रा नागरिक यहाँ कानुनी रूपमा बसिरहेका छैनन् र उनीहरू हाम्रो देशका नागरिक हुन् भने हामी उनीहरूको न्यायोचित भारत फिर्तीका लागि सधैं तयार छौं,’ उनले भनेका छन् ।
