— गाजा नियन्त्रणमा लिने र प्यालेस्टिनीलाई अन्यत्र सार्ने बताएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चौतर्फी विरोध भएको छ । प्यालेस्टिनी समूह हमास, प्यालेस्टाइन, इजिप्ट, बेलायत, फ्रान्स, रुस, साउदी अरब, चीन, अस्ट्रेलिया, टर्की लगायतका देशले ट्रम्पको टिप्पणीको निन्दा गरेका छन् ।
अमेरिकाको भ्रमणमा रहेका इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुसँगको संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा ट्रम्पले भनेका थिए, 'अमेरिकाले गाजा पट्टी नियन्त्रणमा लिन्छ र त्यहाँ रहेका सबै खतरनाक विस्फोटक बम र अन्य हतियारहरू नष्ट गर्नेछौं ।'
प्यालेस्टिनी समूह हमासले ट्रम्पको प्रस्ताव अस्वीकार्य भएको बताएको छ । 'अमेरिकाको जातीय दृष्टिकोण हाम्रा मानिसहरूलाई विस्थापित गर्ने र हाम्रो मुद्दा समाप्त पार्ने इजरायली अति दक्षिणपन्थी स्थितिसँग मेल खान्छ,' हमास प्रवक्ता अब्देल लतिफ अल–कानोउद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।
'यस्ता टिप्पणीहरू हाम्रा जनता र हाम्रो उद्देश्यका लागि शत्रुतापूर्ण छन्, र यस क्षेत्रको स्थिरतालाई फाइदा गर्दैन,' विज्ञप्तिमा भनिएको छ, 'हामी अमेरिकी प्रशासन र राष्ट्रपति ट्रम्पलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानून र प्यालेस्टिनी जनताको आफ्नो भूमिमा आधारभूत अधिकारको विरोध गर्ने यस्ता गैरजिम्मेवारपूर्ण टिप्पणीहरूबाट पछि हट्न आह्वान गर्दछौं ।'
प्यालेस्टिनी राष्ट्रपति महमुद अब्बासले पनि ट्रम्पको प्रस्ताव अस्वीकार गरेका छन् । 'राष्ट्रपति महमुद अब्बास र प्यालेस्टिनी नेतृत्वले गाजा पट्टी कब्जा गर्ने र प्यालेस्टिनीहरूलाई उनीहरूको मातृभूमिबाहिर विस्थापित गर्ने प्रस्ताव ठाडै अस्वीकार गर्नुभएको छ,' अब्बासको कार्यालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ । त्यस्तै, गाजाका प्यालेस्टिनीहरूले पनि ट्रम्पको पुनर्वास योजनाको विरोध गरेका छन् ।
त्यस्तै ट्रम्पको टिप्पणीको विभिन्न देशले पनि विरोध गरेका छन् । इजिप्टले गाजा नियन्त्रणमा लिने राष्ट्रपति ट्रम्पको भनाइप्रति आपत्ति जनाएको छ । इजिप्टको विदेश मन्त्रालयका अनुसार विदेशमन्त्री अब्देल आतीले कायरोमा प्यालेस्टिनी प्रधानमन्त्री मोहम्मद मुस्तफासँगको भेटमा दुवै नेताहरू गाजाको अधिकार समाप्त गर्न खोज्ने डोनाल्ड ट्रम्पको योजनालाई संयुक्त रूपमा अस्वीकार गरेका छन् ।
दुई नेताहरूले गाजाका भग्नावशेषहरू हटाउन र द्रुत गतिमा मानवीय सहायता प्रदान गर्नका लागि प्रारम्भिक पुनर्स्थापना परियोजना र कार्यक्रमहरू अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका बीबीसीले जनाएको छ ।उक्त कार्य प्यालेस्टिनीहरूलाई गाजा पट्टीबाट नहटाइ गरिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । प्यालेस्टाइन राज्यको स्थापनामार्फत प्यालेस्टाइन मुद्दाको स्थायी र न्यायिक राजनीतिक समाधानमा पुग्नुपर्ने उनीहरूको जोड छ ।
बेलायती प्रधानमन्त्री केअर स्टार्मरले इजरायल-प्यालेस्टाइन द्वन्द्व समाधानका लागि 'दुई-राज्य' स्थापनाको विकल्प नभएको दोहोर्याएका छन् । स्टार्मरले गाजामा हाल जारी युद्धविरामलाई निरन्तरता दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । प्यालेस्टिनीहरूलाई घर फर्कन दिनुपर्ने र गाजामा पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । 'उनीहरूलाई घर जान दिनुपर्छ । त्यहाँ पुनर्निर्माणका लागि अनुमति दिनुपर्छ र हामी दुई-राज्य समाधानको बाटोमा अघि बढ्नुपर्छ,' स्टार्मरले भनेका छन् ।
बेलायतका विदेशमन्त्री डेभिड ल्यामीले पनि 'दुई राज्य समाधान'को विकल्प नभएको बताएका छन् । 'हामीले प्यालेस्टिनीहरू गाजा र वेस्ट बैंकमा आफ्नो मातृभूमिमा बसोबास गरेको र समृद्ध भएको देख्नुपर्छ,' उनले भनेका छन् ।
फ्रान्सको विदेश मन्त्रालयले पनि 'गाजाबाट प्यालेस्टिनीको जबर्जस्ती विस्थापन' गर्ने कदमको विपक्षमा रहेको जनाएको छ । उक्त क्षेत्रमा तेस्रो पक्षको नियन्त्रण स्वीकार नहुने फ्रान्सको भनाइ छ । फ्रान्सले इजरायली र प्यालेस्टाइन दुई-राज्य नै दीर्घकालीन शान्ति र समस्या समाधान भएको प्रष्ट पारेको छ ।
रुसी राष्ट्रपति कार्यालय क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पनि ट्रम्पको टिप्पणीको विरोध गर्दै इजरायल-प्यालेस्टाइनको अस्तित्व नै समस्याको समाधान भएको बताएका समाचार संस्था रोयटर्सले जनाएको छ ।
त्यस्तै, साउदी अरबको विदेश मन्त्रालयले आफ्नो भूमिबाट प्यालेस्टिनीलाई विस्थापित गर्ने कुनै पनि प्रयास अस्वीकार हुने जनाएको छ । प्यालेस्टिनी राज्य निर्माण नगरी इजरायलसँग सम्बन्ध स्थापना नहुने साउदी अरबको भनाइ छ ।
अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानिजी र चीनले पनि इजरायल-प्यालेस्टाइनको अस्तित्वलाई नै समस्या समाधानको मुख्य आधार मानेका छन् । टर्कीका विदेशमन्त्रीले प्यालेस्टिनीलाई 'समीकरणबाट बाहिर छाड्ने' कुनै पनि योजनाले थप द्वन्द्व निम्त्याउने बताएका छन् ।
१५ महिना लामो युद्धपछि गाजामा दुई साताअघि युद्धविराम भएको थियो । युद्धका क्रममा लाखौं विस्थापित भएका छन् भने ६० प्रतिशतभन्दा बढी संरचना ध्वस्त भएका छन् । युद्धअघि गाजाका २२ लाख मानिसहरूको बसोबास रहेको थियो । तीमध्ये ७ लाख ७५ हजार जना रफाह र खान युनिस, देइर अल-बालाह, र गाजा सहरमा बसोबास गर्दै आएका थिए । तर युद्धका क्रममा उक्त जनसंख्या विस्थापित भइसकेको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय पर्यावरण कार्यक्रम (यूएनईपी) ले गाजाको पुननिर्माणका लागि लामो समय लाग्ने चेतावनी दिएको छ । यूएनईपीले पानी र सरसफाइ प्रणाली लगभग पूर्ण रूपमा निष्क्रिय भएको जनाएको छ । त्यसका साथै नष्ट भएका सौर्य प्यानल तथा प्रयोग भएका हातहतियारका रसायनले माटो र पानी आपूर्ति दूषित पार्ने जोखिम उत्तिकै रहेको यूएनईपीको भनाइ छ ।
यूएनईपीले युद्धका कारण ५ करोड टन भन्दा बढी फोहोर तथा भग्नावशेष थुप्रिएको र त्यसलाई सफा गर्न करिब २१ वर्ष लाग्ने जनाएको छ । 'गाजामा बढ्दो वातावरणीय क्षतिले स्थानीयलाई पीडादायी अवस्थामा पुर्याएको र यसबाट सामान्य अवस्थामा फर्कन निकै असहज छ,' यूएनईपीका कार्यकारी निर्देशक इनगर एन्डरसनले भनेका छन् ।
हमासले सन् २०२३ को अक्टुबर ७ मा इजरायलमा गरेको आक्रमणमा १२ सय जनाको ज्यान गएको थियो । २ सय ५१ जनालाई बन्धक बनाएर लगेको थियो । त्यसलगत्तै हमास र इजरायलबीच युद्ध चर्किएको हो । गाजास्थित स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार अक्टोबर ७ यताको युद्धमा ४७ हजार भन्दा बढी प्यालेस्टिनीले ज्यान गुमाइसकेका छन् । तीमध्ये एक तिहाइभन्दा बढी बालबालिका छन् ।
प्यालेस्टिनी अधिकारीहरूका अनुसार मारिएका बालबालिकाको संख्या १८ हजार नाघिसकेको छ । इजरायली आक्रमणमा १ लाख १० हजार घाइते भएका छन् । इजरायलतर्फ १४ सयभन्दा बढीको ज्यान गएको छ ।
दुई पक्षबीच भएको युद्धविराम तथा बन्धक छाड्ने सम्झौता गत जनवरी १९ देखि कार्यान्वयनमा आएको थियो । सम्झौतामा युद्धविराम तीन चरणमा लागू हुने उल्लेख छ । ६ साता लामो युद्धविरामको पहिलो चरणमा हमासले ३३ जना बन्धकहरू रिहा गर्ने उल्लेख छ । त्यसको बदलामा इजरायली जेलमा रहेका करिब १९ सय प्यालेस्टिनी बन्दीहरू रिहा हुनेछन् । सम्झौताअनुसार दुवै पक्षले केही बन्धकहरू रिहा गरेका छन् ।
युद्धविरामको दोस्रो चरणको वार्ता भने पहिलो चरण सुरू भएको १६ दिनमा हुने सम्झौतामा उल्लेख छ । दोस्रो चरणमा बाँकी बन्धकलाई रिहा गरिनुका साथै गाजा क्षेत्रबाट इजरायली सेना पूर्ण रूपमा फिर्ता हुने जनाइएको छ । तेस्रो तथा अन्तिम चरणमा गाजाको पुनर्निर्माण अघि बढाइने सम्झौतामा उल्लेख छ । यो चरणमा बाँकी बन्धक रिहा तथा शवहरू फिर्ता गरिने जनाइएको छ ।
