— विकसित र शक्तिशाली मुलुकको अग्रस्थानमा रहेको अमेरिकामा बर्सेनि घरबारविहीनको संख्या बढ्दो छ । सामाजिक, आर्थिक, विकासका पूर्वाधार र राजनीतिक रूपमा विकसित अमेरिकामा अतिगरिबीको अवस्था नाघेपछि हुने घरबारविहीनको संख्या बर्सेनि बढ्दै गएको हो ।
यूएस डिपार्टमेन्ट एन्ड हाउसिङ अर्बन डेभलपमेन्ट (एचडीयू) ले सन् २०२४ मा गरेको गणनाअनुसार अमेरिकामा हाल ७ लाख ७१ हजार ४ सय ८० जना पूर्ण रूपमा घरबारविहीन छन् । यो संख्या कुल जनसंख्याको शून्य दशमलव २४ प्रतिशत हो ।
करिब ३२ करोड जनसंख्या रहेको अमेरिकामा १२ वर्षको अन्तरालमा घरबारविहीनको संख्यामा उतारचढाव देखिए पनि तुलनात्मक रूपमा बढेको एचडीयूको दाबी छ । ब्यागप्याक बेड नामक संस्थामार्फत एचडीयूले सार्वजनिक गरेको उक्त तथ्यांकमा २०१२ देखि २०१६ सम्म अमेरिकामा घरबारविहीन हुनेको संख्या घटिरहँदा २०१७ देखि २०२४ सम्ममा भने यो संख्या बर्सेनि बढेको देखिन्छ ।
एचडीयूको उक्त तथ्यांकअनुसार २०१२ मा ६ लाख २१ हजार ५ सय ५३ घरबारविहीन भएका थिए । २०१३ मा भने यो संख्या घटेर ५ लाख ९० हजार ३ सय ६४ पुगेको थियो भने २०१४ मा ५ लाख ७६ हजार ४ सय ५० जना घरबारविहीनको सूचीमा परेका थिए । २०१५ मा अझ घटेर ५ लाख ६४ हजार ७ सय ८ जना घरबारविहीन भएका थिए ।
त्यसैगरी २०१६ मा ५ लाख ४९ हजार ९ सय २८ जना घरबारविहीन हुँदा २०१७ मा उक्त संख्यामा वृद्धि हुँदै ५ लाख ५० हजार ९ सय ९६ पुगेको थियो । २०१७ देखि २०२४ सम्म घरबारविहीनको संख्या निरन्तर वृद्धि भएको एचडीयूको तथ्यांकले पुष्टि गरेको छ । अमेरिकामा घरबारविहीन हुनेको संख्या २०१८ मा ५ लाख ५२ हजार ८ सय ३०, २०१९ मा ५ लाख ६७ हजार ७ सय ६५ तथा २०२० मा ५ लाख ८० हजार ४ सय ६६ पुगेको थियो ।
कोराना प्रभावका कारण एचडीयूले २०२१ मा घरबारविहीनको गणना गरेको थिएन । कोरोनाकालपछि पुनः २०२२ मा सुरु गरिएको गणनाअनुसार त्यस वर्ष ५ लाख ८२ हजार ४ सय ६२, २०२३ मा ६ लाख ५३ हजार १ सय ४ जना र २०२४ मा अझ बढेर ७ लाख ७१ हजार ४ सय ८० जना घरबारविहीनको सूचीमा परेका छन् । कोरोनाकालपछि घरबारविहीन हुनेहरूको संख्या निरन्तर बढिरहेको छ । २०२३ मा ७० हजार ६ सय ४२ र २०२४ मा १ लाख १८ हजार ३ सय ७६ जना घरबारविहीन बढेका हुन्, जुन १८ प्रतिशतले वृद्धि हो ।
हाल घरबारविहीन हुनेमध्ये ६९ प्रतिशत पुरुष, २९ प्रतिशत महिला र २ प्रतिशत अन्य छन् । ५५ वर्षमाथिका १ लाख ४६ हजार १ सय ५४ र ७० वर्षमाथिका वयोवृद्धहरू ३२ हजार ७ सय ८० रहेका छन् भने बाँकी ५ लाख ९२ हजार ५ सय ४६ जना युवावस्थाका छन् । तीमध्ये ३४ प्रतिशत परिवार सहित बालबालिका छन् । हाल अमेरिकामा रहेका घरबारविहीनमध्ये २ लाख ७४ हजार २ सय २४ सडकपेटीमा बस्छन् । तीमध्ये १३ हजार ८ सय ५१ जना ७० वर्षमाथिका वृद्धवृद्धा छन् ।
सडकपेटीबाहेक उनीहरू स्थानीय निकाय, राज्य सरकार र संघीय सरकारले तोकेको खुला आकाशमुनि पाल टाँगेर र उनीहरूका लागि बनाइएको भवनमा बसोबास गर्ने एचडीयूले जनाएको छ । घरबारविहीन क्यालिफोर्निया, टेक्सस, भर्जिनिया, मेरिल्यान्ड, टेनिसी, फ्लोरिडा, वासिङ्टन, न्युजर्सी, नवरार्सका, नाभादा, जर्जिया, मिनिसोटा, मिसिगन, मिसिसिपी, वस्कन्सिन, ओरिगोन, इन्डियाना, इलिनोइस, कोलोराडो, केन्टुके, ओहायो, हवई र माइनमा सबैभन्दा बढी छन् ।
प्रत्येक दिन औसतमा २० जना घरबारविहीनको मृत्यु हुने गरेको तथ्यांक छ । होमलेस डेथ काउन्ट (एचडीसी) को तथ्यांकअनुसार घरबारविहीनमध्ये २०१८ मा ६ हजार ३ सय ४५, २०१९ मा ६ हजार ३ सय ६२ र २०२० मा ७ हजार ८ सय ७७ जनाको मृत्यु भएको थियो । एचडीसीले २०२० पछि भने घरबारविहीन मृतक संख्याको तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छैन । पछिल्लो २०२० को तथ्यांकअनुसार प्रतिदिन औसतमा २१ जना घरबारविहीनको ज्यान गएको देखिन्छ ।
नेसनल एलायन्स टु एन्ड होमलेसनेसकी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एन ओलिभाले केही वर्षयता घरबारविहीनको संख्यामा वृद्धि हुनुले यसलाई नियन्त्रण गर्न अमेरिकाले केही नयाँ योजना अघि बढाउन आवश्यक रहेको बताएकी छन् । उनले २०२४ मा ७ लाख बढी घरबारविहीन हुनेबारे आफूले अनुमान नै नगरेको र यो संख्याले चकित भएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूसँग प्रतिक्रिया दिएकी छन् । उनले पारिवारिक हिंसा, मानसिक स्वास्थ्य समस्या, शारीरिक स्वास्थ्य समस्या, बेरोजगार, रोजगार गुमाउनु, कम रोजगार हुनु वा नयाँ काम पाउन नसक्नु, लागूऔषध दुर्व्यसनी जस्ता मुख्य कारणले घरबारविहीन हुने दाबी गरेकी छन् ।
नेसनल हाउजिङ ल प्रोजेक्टका कार्यकारी निर्देशक समस रोलरले घरबारविहीन हुनबाट बच्न आधारभूत अवस्था सही दिशामा नजाँदा यो अवस्था सिर्जना भएको बताएका छन् । उनले अमेरिकाको ‘सिस्टम’ र आर्थिक हैसियत नै धेरै कडा हुँदा पनि यस्तो अवस्था सिर्जना भएको दाबी गरेका छन् । ‘घरबारविहीन बढ्नाले देशभरको ठूलो जनसंख्यालाई असर गरेको छ ।’ उनले तथ्यांकबारे टिप्पणी गर्दै भनेका छन्, ‘मानिसहरू जब आर्थिक हैसियतको अन्तिम अवस्थामा पुग्छन्, त्यसपछि उनीहरू घरबारविहीन भएका छन् ।’
