— अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गाजा युद्ध अन्त्यका लागि प्रस्ताव गरेको युद्धविराम योजना कार्यान्वयन गर्न इजरायल र प्यालेस्टिनी लडाकु समूह हमासबीच सोमबारदेखि इजिप्टमा सुरु भएको अप्रत्यक्ष वार्तामा बन्धकहरूको रिहाइलाई प्राथमिकता दिइएको छ ।
इजिप्टको सरकारी सञ्चार संस्था अल–काहेरा न्युजका अनुसार इजिप्टको पर्यटकीय सहर शरम अल–शेखमा सोमबारबाट इजरायल र हमासबीच अप्रत्यक्ष वार्ता सुरु भएको छ । वार्तामा हमासका प्रतिनिधिहरू र इजरायली अधिकारीहरू सहभागी छन् ।
इजिप्ट र कतारका मध्यस्थकर्ताहरूले छलफलमा सहजीकरण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् । वार्तामा ट्रम्पको युद्धविराम योजनामा प्रस्ताव गरिए जस्तै पहिलो चरणअन्तर्गत युद्धविराम सम्झौता भएको ७२ घण्टाभित्र हमासले बाँकी रहेका ४८ जना बन्धकलाई मुक्त गर्ने र त्यसको बदलामा इजरायलले करिब २ हजार प्यालेस्टिनी कैदीहरूको रिहाइका विषयमा सोमबार र मंगलबार छलफल भएको इजिप्टका सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् ।
प्यालेस्टिनी कैदीमध्ये २५० जना आजीवन कारावास सजाय पाएका छन् । हमासको नियन्त्रणमा रहेका ४८ जनामध्ये नेपाली विद्यार्थी विपिन जोशी पनि छन् । ‘दुवै पक्षबीच बन्धक छुटाउनका लागि संयन्त्र तयार गर्ने प्रयास भइरहेको छ,’ इजिप्टका एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अल–काहेरा न्युजले लेखेको छ । हमासले भने ७२ घण्टाभित्र ४८ जनामध्ये मारिएका बन्धकहरूको शव फिर्ता ल्याउन कठिन हुने बताएको छ ।
इजरायल र हमासबीच गाजापट्टीमा दुई वर्षदेखि जारी युद्धलाई अन्त्य गर्न अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले २० बुँदे युद्धविराम योजना प्रस्ताव गरेका हुन् । इजरायल र हमास दुवैले ट्रम्पको प्रस्तावमा अनौपचारिक रूपमा सहमति जनाइसकेका छन् । योसँगै नेपाली विद्यार्थी जोशीसहित ४८ जनाको रिहाइको सम्भावना बढेको छ । ‘लर्न एन्ड अर्न’ कार्यक्रमअन्तर्गत कृषिसम्बन्धी अध्ययनका लागि इजरायल पुगेका विपिनलाई हमासले २०२३ अक्टोबर ७ मा अलुमिम किबुजबाट बन्धक बनाएर लगेको थियो । त्यस दिन हमासको आक्रमणमा परी १० जना नेपाली विद्यार्थी मारिएका थिए । हमासले बन्धक बनाएर लैजाँदा विपिनको टाउको छोपेर अस्पतालभित्र लगिरहेको भिडियो सार्वजनिक
गरिएको थियो । त्यसयता उनका बारेमा कुनै पनि जानकारी सार्वजनिक भएको छैन । इजरायलका अनुसार हमासको नियन्त्रणमा रहेका ४८ मध्ये २० जना मात्रै जीवित रहेको अनुमान छ । इजरायलस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार जोशीको पछिल्लो अवस्थाबारे कुनै पनि जानकारी सार्वजनिक भएको छैन ।
प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको कार्यालयले वार्ता सुरु भएको पुष्टि गर्दै इजरायल ‘सबै सम्भावनाका लागि तयार’ रहेको जनाएको छ । ‘हामी सबै परिस्थितिका लागि तयार छौं र वार्ता सफलतापूर्वक टुंगोमा पुर्याउने अपेक्षा गर्छौं,’ प्रधानमन्त्री कार्यालयका एक अधिकारीले टाइम्स अफ इजरायललाई भने । वार्तामा सहभागी इजरायली टोलीमा मोसाद र शिन बेटका अधिकारीहरू, नेतान्याहुका परराष्ट्र नीति सल्लाहकार ओफिर फल्क र बन्धक समन्वयक गल हिर्स छन् । मुख्य वार्ताकारको भूमिकामा रहेका रणनीतिक मामिलामन्त्री रोन डर्मर भने वार्ताको प्रगतिअनुसार यसै साताभित्र सहभागी हुने बताइएको छ ।
ट्रम्पको युद्धविराम प्रस्तावमा इजरायली सेनालाई क्रमशः गाजाबाट फिर्ता गर्ने पनि उल्लेख छ । जसलाई हमासले गत साता सर्तसहित स्वीकार गरेको छ । रिपोर्टका अनुसार इजरायल र हमासमाथि सम्झौताका लागि दबाब सिर्जना गर्न ह्वाइट हाउसका मध्यपूर्व दूत स्टिभ विटकफ र राष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइँ तथा सल्लाहकार जारेड कुशनर बुधबार इजिप्ट जाँदै छन् ।
इजिप्टका सञ्चारमाध्यमहरूले स्रोतलाई उद्धृत गर्दै हमासले इजरायलसँग बन्धक रिहा भएपछि सैनिक फिर्ता गर्ने ग्यारेन्टी मागिरहेको जनाएका छन् । तर दुवै पक्षमा चरम अविश्वास रहेको एक प्यालेस्टिनी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार संस्थाहरूले जनाएका छन् । ‘वार्तामा दुवै पक्षबीच चरम अविश्वास छ । हमास र अन्य समूहहरूलाई डर छ, इजरायलले बन्धकहरू मुक्त भएपछि वार्ता तोड्न सक्छ’, ती अधिकारीको भनाइ छ ।
कतारका परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता माजेद अल–अन्सारीले सोमबारबाट सुरु भएको वार्तामा गहन र सावधानीपूर्वक छलफल भएको बताए । ‘सम्झौतामा बाँकी रहेका अवरोधहरू पहिचान गर्ने लक्ष्य छ । जसले सबै पक्षहरू सम्झौतामा पुग्ने दिशामा अग्रसर छन् भन्ने देखाउँछ’ उनले बुधबार दोहामा पत्रकारहरूसँग भने ।
