— चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा हुर्केका खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकली हात्तीको कतार यात्रा सुरु भएको छ । ट्रकमा राखेर यी दुई हात्तीलाई सोमबार बिदाइ गरिएको छ ।
२०८१ वैशाखमा कतारका अमिर शेख तमिम बिन हमाद अल थानीको दुई दिने राजकीय भ्रमणका दौरान नेपालले कतारलाई दुई वटा हात्ती उपहार दिने बताएको थियो ।
खगेन्द्रप्रसाद र रुद्रकली अब कतारको अलखोर चिडियाखानामा रहनेछन् । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले सौराहामा विधिवत् कार्यक्रम गरेर हात्तीको बिदाइ गरेको हो । रत्ननगर नगरपालिकाका मेयर प्रल्हाद सापकोटा, चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्याललगायत विभिन्न व्यक्तिहरू बिदाइ कार्यक्रममा उपस्थित थिए । सौराहाबाट ११ किमी पर खैरहनीमा यी हात्ती राख्न नौ फिट अग्लो तीन टनको खोर बनाइएको छ । त्यही खोरलाई ट्रकमा राखेर भैरहवास्थित लुम्बिनी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पुर्याइनेछ । कतारबाट आउने चार्टर विमानमा खोरसहित हात्ती राखेर पठाइनेछ । चितवन निकुञ्जका प्रमुख गणेश पन्तले भने, ‘भोलि यी हात्ती भैरहवामै बस्नेछन् । बुधबार भैरहवामा विशेष कार्यक्रम गरेर कतारका लागि बिदाइ गरिने कार्यक्रम छ ।
हात्ती ओसारपसार गर्दा दुर्लभ तथा सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारलाई नियन्त्रण र व्यवस्थापन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि (साइटिस) का प्रावधान र प्रक्रिया आकर्षित भए पनि यी दुई हात्ती घरपालुवा हात्ती भएकाले नेपालले सहजै पठाउन सक्ने भएको हो ।
लोप हुने अवस्थामा पुगेका प्रजातिहरूलाई समावेश गरिने साइटिसको अनुसूचीमा हात्ती पनि समेटिएको छ । यस सूचीमा रहेका जीवजनावर र वनस्पतिको व्यापार नियन्त्रण गरिएको छ । तर अनुसन्धान, शैक्षिक प्रयोजन वा चिडियाखानामा राख्ने प्रयोजनका लागि भने ओसारपसार गर्न सकिन्छ, जसका लागि सम्बन्धित देशका व्यवस्थापन र वैज्ञानिक निकायको सिफारिस आवश्यक हुन्छ । चितवन निकुञ्जका प्रमुख गणेश पन्तले निकुञ्जका कर्मचारीहरू नै कतारको अलखोर चिडियाखाना पुगेर हात्ती राख्न मिल्ने वा नमिल्ने विषयमा अध्ययन गरेर फर्केपछि अन्य प्रक्रिया सुरु गरिएको बताए । उनले भने, ‘कतार सरकारले तयारीहरू पूरा गरेपछि हात्ती पठाउने प्रक्रिया अघि बढेको हो ।’
निकुञ्जले रुद्रकलीका माहुते बुद्धि श्रेष्ठ र खगेन्द्रप्रसादका माहुते पाँचु खाँ थारू तथा पशु स्वास्थ्य प्राविधिक दिनेश ढकाललाई पनि सँगै कतार पठाउँदैछ । निकुञ्जका प्रमुख वरिष्ठ संरक्षण अधिकृत गणेश पन्तले माहुते र प्राविधिक एक महिना कतार बसेर फर्किने बताए ।
१५ सय किलो तौलको रुद्रकली ७ वर्ष २ महिना उमेरकी छ भने १६ सय किलो तौलको खगेन्द्रप्रसाद ६ वर्ष १ महिना उमेरको भएको छ । हात्ती जन्मेको साढे दुईदेखि तीन वर्षपछि खोरसोर प्रजनन केन्द्रमा तालिम दिने गरिन्छ । यी दुवै हात्तीले यही तालिम लिएका हुन् । रुद्रकली निकुञ्जको हात्ती पुजाकलीको र खगेन्द्रप्रसाद कोशीकली हात्तीको सन्तान हो । दुवैका पिता भने जङ्गली भाले हात्ती हुन् ।
