— रुस र युक्रेनबीच युएईमा दोस्रो चरणको वार्ता सुरु भएको छ । अमेरिकाले यस वार्ताको मध्यस्थता गरिरहेको छ ।
झन्डै चार वर्षदेखि चलिरहेको युद्ध अन्त्य गर्ने लक्ष्यले सुरु गरिएको वार्तामा राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सेक्रेटरी रुस्तम उमेरोभले युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गरिरहेका छन् । उनले अबुदाबीमा वार्ता सुरु भएको जानकारी सामाजिक सञ्जालमार्फत दिएका छन् । यो वार्ता दुई दिनसम्म चल्नेछ ।
मंगलबारमात्रै रुसले युक्रेनका विभिनन् शहरमा ड्रोन हमला गरेको थियो । ‘उनीहरुले युद्धमै दाउ राखिरेका छन् र युक्रेनको विध्वंश गरिरहेका छन् । कुटनीतिलाई उनीहरु गम्भीर रुपमा लिएका छैनन्,’ मंगलबार युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदमेर जेलेन्स्कीले भनेका थिए ।
गत महिना युएइमै पहिलो चरणको वार्ता भएको थियो । युद्ध सुरु भएयता रुस र युक्रेनका प्रतिनिधि वार्ताको टेबुलमा आमने–सामने भएको यो पहिलोपटक थियो । यस वार्तामा धेरै विषयमा सहमति भएपनि सीमा क्षेत्रको विषयमा सहमति जुटेको थिएन ।
विवादको केन्द्रमा डोन्बास क्षेत्र
डोन्बास क्षेत्रको विवाद सबैभन्दा पेचिलो बनेको थियो । विगत चार वर्षमा रूसले यो क्षेत्रको झन्डै ८० देखि ९० प्रतिशत भूभाग कब्जा गरिसकेको छ । युद्ध अन्त्यका लागि बाँकी भूभाग पनि युक्रेनी सेनाले छाड्नुपर्ने रूसको माग छ । डोन्बस क्षेत्रका दुई प्रान्तमध्ये अहिलेसम्म, लुहानस्कमा लगभग सबै इलाका र डेनेट्स्कमा झन्डै ७० प्रतिशत इलाकामा रुसको कब्जा छ ।
रुसी सेनाले यसबाट अघि बढ्नका लागि युक्रेनसँग लडाइँ गरिरहेको छ । युक्रेनले यी भूभाग नछाडे रुसले सैन्य बल प्रयोग गरेर भएपनि कब्जामा लिने पुटिनले बताउँदै आएका छन् ।
युक्रेनले आफ्नो भूभाग सुम्पने काम हुनै नसक्ने बताएको छ । अमेरिकाले अघि सारेका विभिन्न योजामध्ये एक प्रस्ताव ‘जनमतसंग्रहमार्फत यस क्षेत्रको भविष्य निर्धारण गर्न सकिने’ थियो । त्यस्तै, गत डिसेम्बरमा अमेरिकाले युक्रेनको नियन्त्रण कायम रहेको डोन्बासको भूभागमा स्वतन्त्र आर्थिक क्षेत्र विकास गर्न सकिने प्रस्ताव राखेको थियो ।
युक्रेनले आफ्ना युरोपेली सहयोगी तथा अमेरिकाबाट सुरक्षा सुनिश्चितता प्राप्त हुनुपर्ने माग नपि शान्ति वार्तामा राखेको छ ।
डोन्बास किन महत्वपूर्ण छ ?
यहाँ रूसले सन् २०१४ देखि नै सैन्य हस्तक्षेप निम्त्याइरहेको छ र सन् २०२२ मा यही क्षेत्रलाई कारण देखाउँदै उसले औपचारिक युद्ध सुरू गरेको थियो । अजोव समुद्र किनारको यो क्षेत्रमा युक्रेनका २४ ओब्लास्ट (प्रान्त) मध्ये दुई प्रान्त (डोनेट्स्क र लुहानन्स) पर्छन् ।
डोनेट्स्कमा झन्डै ७५ प्रतिशत र लुहानन्समा झन्डै ७० प्रतिशत रुसी भाषी छन् । कोइला भण्डार, उर्वर कृषि योग्य भूमि, मिनिरल्सको भण्डार यस क्षेत्रको विशेषता हो । यहाँ ठूलो परिमाणमा गहुँ,धान, सूर्यमुखी फूल र मकै उत्पादन हुने गरेको छ । जसले युक्रेनलाई खाद्य क्षेत्रको ठूलो वैश्विक निर्यातकर्तामध्ये एक बनाएको छ ।
२० औं शताब्दीमा यस क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा युक्रेनी उद्योगहरु थिए । विशेषगरी स्टिलको उत्पादनका लागि यो क्षेत्र चिनिएको थियो ।
