। अमेरिकी प्रतिनिधि बिल हुइजेन्गाले हालैका विद्रोहहरूपछि बंगलादेश र नेपालका निर्वाचनले दक्षिण एसियामा अमेरिकी संलग्नताका लागि नयाँ अवसरहरू प्रदान गरेको बताएका छन्।
दक्षिण एसियामा अमेरिकी परराष्ट्र नीतिबारे विहीबार आयोजित एक सुनुवाइको उद्घाटन सत्रमा बोल्दै अमेरिकी कङ्ग्रेसको दक्षिण तथा मध्य एसिया उपसमितिका अध्यक्ष हुइजेन्गाले नेपाल र बंगलादेश राजनीतिक परिवर्तनको प्रक्रियाबाट गुज्रिरहेको उल्लेख गरे ।
सन् २०२४ को विद्रोहपछि बंगलादेशमा विहीबार पहिलो आम निर्वाचन भएको छ । नेपालमा भने यही फागुन २१ मा निर्वाचन हुँदैछ । बंगलादेश र नेपाल दुवै देशमा युवा विद्रोहले सरकार ढलेका थिए ।
‘यी दुवै घटनाले दक्षिण एसियामा संलग्नताका लागि नयाँ अध्यायहरू प्रस्तुत गरेका छन्, जसले यी नयाँ सरकारहरूसँगको अमेरिकी सम्बन्धलाई परिभाषित गर्नेछ,’ मिशिगनका अमेरिकी प्रतिनिधि हुइजेन्गाले भनेका छन् ।
दक्षिण र मध्य एसियालाई गतिशील क्षेत्रको रूपमा चित्रण गर्दै उनले भनेका छन्– युवा र बढ्दो जनसङ्ख्या चीनको ‘अधिनायकवादी’ विकल्प भन्दा बढी पश्चिमी संस्कृति र मूल्यमान्यताहरूतर्फ आकर्षित छन्।
उनले लगभग दुई अर्ब मानिसहरूको घर भएको यो क्षेत्रमा गतिशील अर्थतन्त्र र इन्डो-प्यासिफिकमा शक्तिको सन्तुलन निर्धारण गर्ने रणनीतिक जलमार्गहरू रहेको बताएका छन्। उनले यो पनि थपेका छन् कि सम्पूर्ण क्षेत्रमा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बजार खोल्ने र अमेरिकी आर्थिक हितहरूलाई अगाडि बढाउने सम्झौताहरू सफलतापूर्वक वार्ता गरेका छन् ।
‘अब हामी संलग्न हुन गइरहेका छौँ र हामी कसरी संलग्न हुन्छौँ भन्ने कुराले आगामी दशकौँसम्म एसियामा अमेरिकाको भूमिका निर्धारण गर्नेछ,’ उनले भने।
भारत, नेपाल र भुटानसँगका आफ्ना सिमानाहरूलाई चीनले बलियो बनाएको बताउँदै उनले भनेका छन्, ‘हाम्रो तटबाट टाढा भए तापनि, स्वतन्त्र र खुला हिन्द महासागर कायम राख्नु हाम्रो राष्ट्रिय र आर्थिक सुरक्षाका लागि प्राथमिकताको विषय हो ।’
हुइजेन्गाले चीनले आफ्नो सुरक्षा स्वार्थ पूरा गर्न र साना राष्ट्रहरूलाई ऋणको पासोमा पार्नका लागि ‘प्रिड्याटरी लेन्डिङ्ग’को नीति अपनाइरहेको’ आरोप समेत लगाएका छन् ।
भारत, नेपाल र भुटानसँगका आफ्ना सिमानाहरूलाई चीनले बलियो बनाएको बताउँदै उनले भनेका छन्, ‘हाम्रो तटबाट टाढा भए तापनि, स्वतन्त्र र खुला हिन्द महासागर कायम राख्नु हाम्रो राष्ट्रिय र आर्थिक सुरक्षाका लागि प्राथमिकताको विषय हो ।’
पृथ्वीको सबैभन्दा व्यस्त समुद्री मार्गहरूमध्ये एक हिन्द महासागरलाई उनले विश्वव्यापी व्यापार र ऊर्जाको जीवनरेखा बोकेको बताएका छन् । उनका अनुसार जसमा विश्वको ८० प्रतिशतभन्दा बढी समुद्री तेलको व्यापार समेत यहीँबाट हुने गरेको छ ।
उनले साझेदार र सहयोगीहरूसँगको जलसेना सहयोग बढाएर यी समुद्री मार्गहरूको सुरक्षा गर्नाले चीनको बढ्दो प्रभावलाई काउन्टर गर्दै यस क्षेत्रमा उसको ‘हानिकारक व्यवहार’ लाई सीमित गर्ने टिप्पणी समेत गरेका छन् ।
राष्ट्रपति ट्रम्पसँगै, आफूले पनि हिन्द महासागरको बीचमा रहेको डिएगो गार्सियास्थित अमेरिकी जलसेना आधारको महत्त्व देखिरहेको उनले बताए । क्षेत्रमा अमेरिकाको सैन्य दृढता कायम राख्नाले ‘चिनियाँ दबाब’ लाई रोक्ने, समुद्री डकैतीलाई रोकथाम गर्ने र अमेरिकी तथा विश्व व्यापारको निर्बाध प्रवाह सुनिश्चित गर्ने उनले बताए ।
डिएगो गार्सियाको ठीक उत्तरमा रहेको भारत, विश्वको सबैभन्दा ठूलो लोकतन्त्र र द्रुत गतिमा विकास भइरहेको अर्थतन्त्रमध्ये एक भन्दै उनले यो अमेरिकाको एक महत्त्वपूर्ण रणनीतिक साझेदारको रूपमा रहेको बताए ।
गत हप्ता मात्रै, ट्रम्पले भारतसँग ऐतिहासिक व्यापार सम्झौताको मध्यस्थता गरेका थिए, जसले उक्त देशसँगको अमेरिकी संलग्नतालाई पूर्ण रूपमा परिमार्जन गरेको छ। अमेरिकाले बंगलादेशसँग पनि व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको छ।
हुइजेन्गाले भनेका छन् अमेरिका-भारत व्यापार सम्झौताले भारतको भन्सार दर १८ प्रतिशत तोकेको छ, जुन क्षेत्रीय रूपमा सबैभन्दा कम दरहरूमध्ये एक हो। यसका साथै, दिल्ली थप अमेरिकी ऊर्जा खरिद गर्न सहमत भएको छ।
रक्षा सहयोग, व्यापार र प्राविधिक साझेदारीमार्फत नयाँ दिल्लीसँगको सम्बन्ध सुदृढ बनाउनाले साझा हितहरूलाई अगाडि बढाउने उनले बताए ।
