— लागूऔषध कारोबारी नेमेसियो ओसेगुएरा ‘एल मेन्चो’ सैन्य कारबाहीमा मारिएपछि मेक्सिकोमा उनका समर्थकहरुले हिंसात्मक प्रदर्शन तथा तोडफोड गरेका छन् । सोमबार सेनाको विशेष अपरेशनका क्रममा ५९ वर्षीय एल मेन्चो मारिएका थिए ।
मेक्सिकोका सुरक्षा मन्त्री ओमर गार्सिया हार्फुचले सोमबार मेन्चोविरूद्धको अपरेशन र त्यसपछि भड्किएको हिंसात्मक प्रदर्शनमा २५ जना राष्ट्रिय गार्डसहित ७४ जनाको मृत्यु भएको बताए ।
परिस्थितीलाई नियन्त्रणमा लिन सरकारले ३२ मध्ये २० राज्यमा सेना परिचालन भएको छ । पश्चिमी राज्य जालिस्कोस्थित ग्वाडालजारा शहरनजिक तापाल्पामा आइतबार भएको कारबाहीमा एल मेन्चो मारिएका थिए । यस क्षेत्रलाई एल मेन्चो नेतृत्वको गिरोह जेलिस्को न्यू जेनेरेसन कार्टेल (सिजेएनजी) को आधार इलाका मानिन्छ ।
अस्थिरतापछि सोमबार ग्वाडालाजारा र अन्य धेरै मेक्सिकन शहरहरुमा विद्यालय बन्द भएका थिए । सार्वजनिक यातायात पनि निकै कम चलेका थिए । मानिसहरु घरबाट निस्कन भयभीत भएकाले थोरै बसहरु पनि खालीजस्तै थिए ।
सिजेएनजीका शंकास्पद सदस्यहरुले सोमबार धेरै राज्यहरुमा कार जलाएका छन् । उनीहरूले बैंक, पेट्रोल पम्प र पसलहरूमा पनि आक्रमण गरे ।
‘धेरै व्यवसायहरू बन्द छन् । मेक्सिकन सुरक्षा बलहरूलाई रोक्न र अराजकता सिर्जना गर्न सिजेएनजीले सडकमा ल्याएर ट्रकहरू राखिदिएको थियो, प्रहरीले बाटोबाट त्यसलाई पन्छाएको छ,’ मेक्सिको सिटीबाट रिपोर्टिङ गरिरहेका अल जजीराका पत्रकार जोन होल्म्यानले भनेका छन् ।
मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शेनबाउमले सोमबार देशमा शान्ति फर्किएको दाबी गरेकी छिन् । ‘मेक्सिको शान्त छ । हामी कुनै पनि अवरोध बिना उठ्यौं, र सबै गतिविधिहरू पुनस्र्थापित भएका छन्,’ उनले भनिन् ।
ह्वाइट हाउसले कार्टेल नेतालाई पक्राउ गर्ने अपरेशनमा अमेरिकाले गुप्तचर निकायले सहयोग प्रदान गरेको पुष्टि गरेको छ । अमेरिकाले एल मेन्चोबारे सुचना दिनेलाई १ करोड ५० लाख डलर पुरस्कार दिने घोषणा गरेको थियो । अपरेशन सफल गरेको भन्दै उसले मेक्सिकन सेनाको प्रशंसा गरेको छ ।
तर, राष्ट्रपति शेनबाउमले अपरेशनमा मेक्सिकन सेना मात्र संलग्न रहेको दाबी गरेकी छिन् । ‘अपरेसनमा अमेरिकी सेनाको कुनै सहभागिता थिएन। हामीसँग अमेरिकी सरकारले प्रदान गर्नेे धेरै जानकारीको आदानप्रदान छ, तर योजना चरणदेखि सम्पूर्ण अपरेसन मेक्सिकोकोे संघीय सेनाको जिम्मेवारी हो,“ राष्ट्रपतिले भनिन् ।
सन् २००९ मा मिलेनियो कार्टेलका सदस्यहरुबीचको विवादपछि यसका सदस्यहरु ला रेसिस्टेन्सिया र सिजेएनजीमा विभाजित भएका थिए । एल मेन्चो नेतृत्वमा सिजेएनजीले ला रेसिस्टेन्सियालाई परास्त गरेर मिलेनियोका सबै तस्करी सञ्जालमा आफ्नो प्रभूत्व जनाएको थियो ।
सन् २०२१ भित्र यो संगठन विश्वका ठूला आपराधिक गिरोहमध्ये एक बनिसकेको थियो । अमेरिकी लागुऔषध नियन्त्रण विभाग (डिईए) का अनुसार यस संगठनले ४० वटा देशमा आफ्नो सञ्जाल फैलाएको छ । अमेरिकका झन्डै सबै राज्य र मेक्सिकोमा ३२ मध्ये २१ राज्यमा यो सञ्जाल सक्रिय रहेको डिईएले जनाएको छ । आफ्नो ठूलो वित्तिय स्रोत, पृथक कमाण्ड प्रणाली र भ्रस्ट अधिकारीहरुसँगको सम्बन्धलाई यसले ड्रग्स व्यापारमा प्रयोग गर्दै आएको छ ।
हतियार तस्करी, मानव तस्करी, तेल चोरी, साइबर अपराध, सम्पत्ति शुद्धिकरणलगायत विभिन्न अपराधमा यस समुहको जालो फैलिएको छ । तर, समुहले सबैभन्दा धेरै फाइदा लागुऔषध ( कोकिन, फेन्टलाइल र मेथाम्फेटोमिन) तस्करीबाट उठाउँदै आएको छ । अमेरिकामा सबैभन्दा धेरै फेन्टानाइल मेक्सिको हुँदै आउने गरेको छ । यसको तस्करीमा सिजेएनजी सबैभन्दा धेरै सक्रिय रहेको डिईएको ठहर छ ।
अमेरिकाले यसलाई जनस्वास्थ्यको सबैभन्दा ठूलो खतरा तथा प्रमुख सुरक्षा चुनौतीमध्ये एक मान्दै आएको छ । त्यस्तै, मेक्सिकोले यो समुह आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षाको ठूलो चुनौती रहेको बताएको थियो । फेब्रुअरी २०२५ मा अमेरिकाले यस संगठनलाई आतंकवादीको सुचीमा राखेको थियो । एल मेन्चोको हत्यासँगै सिजेएनजी उत्तराधिकारीविहिन भएको र यसभित्र चल्ने संघर्षले आगामी दिनमा पनि मेक्सिकोमा अशान्ति निम्तनसक्ने चेतावनी विज्ञहरुले दिएका छन् ।
