— रास्वपाको चुनावी लहरको सबैभन्दा ठूलो प्रभाव मधेश प्रदेशमा देखिएको छ । किनकि मधेशमा रास्वपा बलियो देखिएसँगै त्यसको ठूलो असर मधेशकेन्द्रित दलहरूमा परेको छ । यो निर्वाचनसँगै मधेशका मुद्दा उठाएर २०४८ देखि उदाएका मधेशकेन्द्रित राजनीतिक दलहरूको उपस्थिति खुम्चिएको मात्रै छैन, उनीहरू अस्तित्वकै संकट भोग्नुपर्ने अवस्थामा पुगेका छन् । २०७९ को निर्वाचनमा मधेशमा बलियो शक्ति बनेर उदाएको सीके राउत नेतृत्वको जनमत पार्टी पनि यो चुनावी तुफानमा किनाराकृत भएको छ । यही पृष्ठभूमिमा जनमत पार्टीका अध्यक्ष सीके राउतसँग सप्तरीका कान्तिपुरकर्मी विद्यानन्द रामले गरेको कुराकानी :
यो निर्वाचनमा तपाईं र तपाईंको पार्टीले कतै पनि जित्ने स्थिति देखिँदैन । के कारण लाग्छ तपाईंलाई ?
यसलाई समग्रतामा हेर्दा हामीले बालेन (बालेन्द्र शाह) लाई नै कारण मान्नुपर्छ । बालेनकै कारणले हामीलगायत अन्य दलहरूले खासै राम्रो गर्न सकेनौँ ।
०४८ सालदेखि सबै संसदमा मधेशका मुद्दामा राजनीति गर्दै आएका दलहरूको उपस्थिति हुँदै आएको थियो । पहिलो पटक मधेशले आफ्नो मुद्दा बोक्ने दललाई पठाएन नि । किन होला ?
म यसमा अलिकति पृथक मत राख्छु । अहिले जसरी मधेशबाट एकदम ‘क्लिन स्वीप’ भएको छ, त्यसको प्रमुख कारण मधेशको एजेन्डा नै हो जस्तो लाग्छ । म त्यसमा २–३ वटा बुँदा उल्लेख गर्छु ।
हामीले २, ४ वा १० वटा सिट जितेर पनि कुनै मधेशीलाई प्रधानमन्त्री बनाउन सक्ने अवस्था थिएन । मधेशीहरूको एउटा ठूलो माग हो—नेपालमा अहिलेसम्म पूरा नभएको—एउटा मधेशीलाई प्रधानमन्त्री बनाउने । त्यो बालेनको कारणले पूरा हुँदैछ । रास्वपाको माध्यमबाट त्यो पूरा हुँदैछ ।
दोस्रो कुरा, बालेनले जनकपुरमा गरेको ऐतिहासिक सम्बोधनमा संघीयतालाई अझ बलियो बनाउनुपर्छ भनेका छन् । र, हामी काठमाडौं अधिकार माग्नका लागि होइन, पशुपति दर्शनका लागि मात्रै जाने हो भनेका छन् । योभन्दा ठूलो एजेन्डा मधेशका लागि अरू केही हुन सक्दैन । भलै म त्यो पार्टीमा आबद्ध छैन । तर सही रूपमा विश्लेषण गर्दा त्यो संघीयताको उत्कर्ष हो । उहाँहरूले त्यो कुरा पूरा गर्नुपर्छ । संघीयतालाई यति सशक्त बनाउनुपर्छ कि आफ्नै सेना, प्रहरी र आफ्नै कर्मचारी व्यवस्था होस् । हामी काठमाडौं घुम्नका लागि मात्रै जानुपरोस्, कुनै कामका लागि जान नपरोस् ।
तेस्रो कुरा, हामीले १० लाख रोजगारीको कुरा उठाएका थियौँ । उहाँहरूले एक कदम अगाडि बढेर १२ लाख रोजगारी दिने भन्नुभएको छ । यी तीनै मुद्दा मधेशीहरूलाई चाहिएको कुरा हो । रास्वपा र खासगरी बालेनजीको माध्यमबाट उठेकाले मधेशी जनताले त्यसलाई समर्थन गरेका हुन् । त्यसैले म मधेशको एजेन्डा हराएको वा भागेको रूपमा लिँदिनँ, केवल फरक पार्टीले उठाएको भन्ने ठान्छु ।
समग्र निर्वाचन परिणामलाई कुन रूपमा लिनु भएको छ ?
हामीले यसलाई सकारात्मक रूपमा नै लिएका छौँ । भलै हाम्रो पार्टीले नजितेको होला । तर देशका लागि कम्तिमा झण्डै दुईतिहाइ बहुमत पाउने अवस्था देखिन्छ । त्यसैले अब काम नगर्ने बहानाबाजीको अन्त्य हुने बेला आयो । जनताले जे परिवर्तन चाहेका छन्, त्यो कुनै ‘एक्सक्युज’ बिना नै पूरा हुनुपर्छ । हामी त्यस चरणमा प्रवेश गर्दैछौँ । यसले व्यक्तिगत रूपमा हामीलाई पीडा होला, हाम्रो पार्टीलाई पीडा होला । तर त्यसलाई बिर्सिएर देशलाई निकासको दिशामा लैजान्छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ ।
मधेशको छोरा बालेन शाह प्रधानमन्त्री हुँदैछन् । कसरी हेर्नु हुन्छ ?
म यसलाई एकदम सकारात्मक रूपमा लिन्छु । यसले मधेशको एउटा ठूलो माग सम्बोधन गर्न गइरहेको छ, जुन हामी मधेशकेन्द्रित दलहरूले पूरा गर्न सकेनौँ । त्यसैले हामी खुसी नै छौँ ।
जनताले तपाईंहरूलाई अनुमोदन गरेनन् । के मधेशका मुद्दाहरू पूरा भएका हुन् ? वा अब त्यही विषय राजनीतिको मुद्दा बनाउनु हुँदैन भन्ने सन्देश मतदाताले दिएका हुन् ?
हामीलाई भन्दा पनि हाम्रो पार्टीलाई अनुमोदन नगरेका हुन सक्छन् । तर मधेशी जनताले मधेशकै एजेन्डालाई समर्थन गरेका हुन् । पहिलो—मधेशीलाई प्रधानमन्त्री बनाउने । दोस्रो—संघीयतालाई यति मजबुत बनाउने कि अधिकारका लागि कसैलाई पनि काठमाडौं जानु नपरोस् । तेस्रो—१२ लाख रोजगारी । यी सबै मधेशकै एजेन्डा हुन् । त्यसैले मधेशका एजेन्डा हराएको बिल्कुलै होइन । केवल जिम्मेवारी फरक पार्टीलाई दिइएको हो ।जतिबेलासम्म जनताको माग पूरा हुन्छ—मधेशी र सिमान्तकृत वर्गका जनताको माग पूरा हुन्छ—हामीले दुःख मान्नुपर्दैन ।मधेशका मुद्दा राजनीतिको विषय बनाउनु हुँदैन भन्ने बुझाइ गलत हो । अहिले नै भन्नु, बालेन रास्वपामा प्रवेश नगरेको भए, बालेनलाई प्रधानमन्त्री बनाउनुपर्छ भन्ने लहर नउठेको भए, बालेनले संघीयतालाई मजबुत बनाउँछु नभनेको भए यस्तो परिणाम आउँदैनथ्यो । रास्वपा त झण्डै लोप भइसकेको थियो । बालेन त्यहाँ जानु, बालेन प्रधानमन्त्री बन्छ भन्दै भोट हाल्न लहर पैदा हुनु—यसले देखाउँछ कि मधेशी एजेन्डा अझै जीवित छन् । जसले ती एजेन्डा पूरा गर्न सक्छ, जनताले त्यसैलाई समर्थन गरेका हुन् ।
