: अमेरिका र इजरायलको हमलामा इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्ताब खामेनी पनि घाइते भएको खुलेको छ । स्रोतका अनुसार, इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्ताब खामेनी युद्धको पहिलो दिनमा खुट्टा भाँचिनुका साथै केही चोटपटक लागेको छ । अमेरिकाले र इजरायलले गरेको बमबारी अभियानको पहिलो दिन उनी घाइते भएको सीएनएनले जनाएको छ ।
५६ वर्षीय खामेनीको खुट्टा भाँचिनुका साथै उनको बाँया आँखाको वरिपरि नीलडाम परेको र अनुहारमा सामान्य काटिने गरी चोट पनि लागेको बताइएको छ । यसअघि एक इजरायली स्रोतले सीएनएनलाई बताए अनुसार खामेनीमाथि गत हप्ता गरिएको हत्या प्रयासमा पनि उनी घाइते भएका थिए र उनका चोटबारे केही दिनदेखि विभिन्न अफवाहहरू फैलिरहेका थिए ।
साइप्रसका लागि इरानका राजदूत अलिरेजा सालारियनले बेलायती पत्रिका द गार्डियनलाई दिएको जानकारी अनुसार, खामेनी त्यही हवाई आक्रमणमा घाइते भएका थिए जसमा उनका पिता तथा पूर्व सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अलि खामेनीसहित परिवारका पाँच अन्य सदस्य मारिएका थिए ।
नयाँ सर्वोच्च नेता नियुक्त भएको घोषणा भएयता खामेनी सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन् र न कुनै भाषण दिएका छन् । सालारियनले गार्डियनलाई भने, ‘मलाई लाग्दैन कि उनी अहिले भाषण दिन सक्ने अवस्थामा सहज छन् ।’ इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेशकियनका छोरा युसुफ पेजेशकियनले बुधबार बिहान इरानी स्टुडेन्ट्स न्युज एजेन्सी (क्ष्क्ल्ब्) लाई भने कि उनले खामेनी घाइते भएको सुनेका छन्, तर ‘उनी सुरक्षित छन् र चिन्ता गर्नुपर्ने अवस्था छैन ।’
यसबीच इरानी सरकारी मिडिया र प्रचार नेटवर्कहरूले खामेनीका पुराना भिडियोहरू व्यापक रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन् । जहाँ भिडियो उपलब्ध छैन, त्यहाँ एआइद्वारा बनाइएका तस्बिरहरू प्रयोग गरेर सामग्री तयार पारिएको बताइएको छ ।
रहस्यमय धार्मिक व्यक्तित्व
जब इरानको एसेम्ब्ली या विज्ञहरुले उनलाई नयाँ सर्वोच्च नेता घोषणा गर्यो, सरकारी मिडियाले उनको जीवनबारे चार मिनेटको डकुमेन्ट्री प्रसारण गर्यो । यसमा उनको साधारण पारिवारिक पृष्ठभूमि, पवित्र शहर त्तयm मा गरेको धार्मिक अध्ययन, किशोरावस्थामा इरान–इराक युद्धमा लडेको अनुभव र अन्ततः ‘शहीद’ भएका पिताको उत्तराधिकारीको रूपमा उनको भूमिका समेटिएको थियो ।
सर्वोच्च नेता बन्नुअघि मोज्ताब खामेनी सार्वजनिक रूपमा धेरै नदेखिने व्यक्ति थिए । तर उनी आफ्ना पिता अलि खामेनीले दशकौंसम्म बनाएको शक्ति र प्रभावको नेटवर्कभित्र महत्वपूर्ण व्यक्ति मानिन्थे । सन् २०२१ मा सामाजिक सञ्जालमा उनलाई पिताको उत्तराधिकारी बनाउन समर्थन गर्ने पोस्टरहरू वितरण गरिएको तस्बिरहरू समेत सार्वजनिक भएका थिए ।
यद्यपि उनी उच्चस्तरका धर्मगुरु होइनन्, तर उनको इस्लामिक क्रान्तिकारी गार्ड कोर र इरानको आर्थिक अभिजात वर्गसँग नजिकको सम्बन्ध रहेको मानिन्छ । विश्लेषकहरूका अनुसार उनी आफ्नो पिताभन्दा पनि कडा नीति अपनाउने नेता हुन सक्ने सम्भावना छ ।
बेरुतस्थित कार्नेगी मध्यपूर्व सेन्टरकी निर्देशक माहा याहाले सीएनएनसँग भनेकी थिइन् कि उनको नेतृत्वमा आउनु इरानी शासनको एउटा सन्देश हुन सक्छ—अमेरिका र इजरायलको सैन्य दबाबले इरानको नीति परिवर्तन गराउन सक्दैन ।
विगतका विवाद
सन् २००९ मा इरानी राष्ट्रपति निर्वाचनपछि भएको विरोध प्रदर्शनका बेला पनि खामेनी प्रदर्शनकारीहरूको लक्ष्य बनेका थिए । धेरै मानिसहरूले उनलाई त्यस चुनावको विवादास्पद नतिजामा भूमिका खेलेको आरोप लगाएका थिए, जसमा महमद अहमदिनेजाद पुनः राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए । प्रदर्शनकारीहरूले फारसी भाषामा यस्तो नारा लगाएका थिए : ‘मोज्तबा, तिमी मर्नु परोस् ताकि तिमीले नेतृत्व सम्हाल्न नपाओस् ।’
अन्ततः ती आन्दोलनहरू दमन गरिए र इरानको आन्तरिक विपक्ष लगभग समाप्त गरियो । यद्यपि उनी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा धेरै परिचित थिएनन्, अमेरिकी अधिकारीहरूले पहिले नै उनलाई निगरानीमा राखेका थिए । सन् २०१९ मा अमेरिकी ट्रेजरी विभागले उनलाई प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।
आरोप लगाउँदै कि उनले इस्लामिक क्रान्तिकारी गार्ड कोरसँग मिलेर आफ्ना पिताका क्षेत्रीय रणनीति र घरेलु दमनकारी नीतिहरूलाई अगाडि बढाउन सहयोग गरेका थिए । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि इरानका नयाँ सर्वोच्च नेताको चयनप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै उनलाई ‘अस्वीकार्य’ भनेका छन् ।
