: विश्वव्यापी रूपमा चुलिँदै गएको ऊर्जा संकट र आकासिएको इन्धनको मूल्य नियन्त्रण गर्न राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले रणनीतिक कदम चालेको छ। अमेरिकाले समुद्रमा (ट्रान्जिटमा) रहेको करिब १४ करोड ब्यारेल इरानी तेलमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध अस्थायी रूपमा हटाउने निर्णय गरेको छ।
अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सामाजिक सञ्जाल एक्स मार्फत यो जानकारी सार्वजनिक गर्दै यस कदमको मुख्य उद्देश्य विश्व बजारमा तेलको आपूर्ति बढाएर मूल्यमा गिरावट ल्याउनु रहेको स्पष्ट पारेका छन्।
के भन्छन् अर्थमन्त्री बेसेन्ट ?
अर्थमन्त्री बेसेन्टले यो अनुमति पूर्ण रूपमा अस्थायी र सीमित रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार यो छुट केवल त्यही तेलमा लागू हुनेछ जुन अहिले समुद्रमा ढुवानीको क्रममा छ। यसले इरानलाई नयाँ तेल उत्पादन गर्न वा नयाँ खरिद सम्झौता गर्न अनुमति दिँदैन। इरानलाई यो बिक्रीबाट हुने आर्थिक लाभ प्राप्त गर्न निकै कठिन बनाइनेछ।
बेसेन्टले कडा शब्दमा भनेका छन्, 'हामी तेलको मूल्य कम राख्नका लागि इरानकै ब्यारेललाई उसैको विरुद्ध प्रयोग गरिरहेका छौँ।'
किन लिइयो यस्तो निर्णय ?
मध्यपूर्वमा जारी युद्ध र इरानले ऊर्जा पूर्वाधारहरूमा गरेका आक्रमणका कारण तेल र ग्यासको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। हाल ब्रेन्ट क्रुड आयलको मूल्य प्रति ब्यारेल ११२ डलर पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ५३ प्रतिशतले बढी हो।
ट्रम्प प्रशासनले यसअघि नै आफ्ना रणनीतिक भण्डारबाट लाखौँ ब्यारेल तेल बजारमा पठाइसकेको छ र रुसी तेलमाथिका केही प्रतिबन्धहरू पनि खुकुलो बनाएको छ। यद्यपि, यी प्रयासहरूले मूल्य घटाउन खासै प्रभाव नपारेपछि अन्तिम विकल्पका रूपमा इरानी तेललाई बजारमा आउन दिने निर्णय गरिएको हो।
रणनीतिक चुनौती र विरोधाभास
यो निर्णयलाई राजनीतिक रूपमा निकै संवेदनशील मानिएको छ। एकातिर अमेरिकाले इरानी शासनलाई सैन्य र आर्थिक रूपमा दबाब दिइरहेको छ भने, अर्कोतिर उसैको तेल बिक्री गर्न दिएर इरानलाई अप्रत्यक्ष आर्थिक राहत पुग्न सक्ने जोखिम छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, रणनीतिक महत्वको 'स्ट्रेट अफ होर्मुज' बन्द भएपछि उत्पन्न भएको चरम आर्थिक र राजनीतिक दबाबका कारण ट्रम्प प्रशासन यो कदम चाल्न बाध्य भएको हो।
