: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ताइवानलाई चीनबाट औपचारिक रूपमा स्वतन्त्रता घोषणा नगर्न चेतावनी दिएका छन् । बेइजिङमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग भएको दुई दिने शिखर सम्मेलनपछि शुक्रबार फक्स न्यूजसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, ‘म कसैलाई स्वतन्त्र बन्न गएको हेर्न चाहन्न ।’
ताइवानका राष्ट्रपति लाइ चिङ–तेले यसअघि ताइवानले औपचारिक स्वतन्त्रता घोषणा गर्न आवश्यक नभएको बताएका थिए, किनकी ताइवानले आफूलाई पहिले नै सार्वभौम राष्ट्रका रूपमा हेर्ने गरेको छ । अमेरिकाले लामो समयदेखि ताइवानलाई समर्थन गर्दै आएको छ, साथै कानुनी रूपमा आत्मरक्षाका लागि सहयोग उपलब्ध गराउने दायित्व पनि बोकेको छ । तर, चीनसँग कूटनीतिक सम्बन्ध कायम राख्नुपर्ने अवस्थाले अमेरिकालाई सन्तुलन कायम गर्न कठिन बनाएको छ ।
ट्रम्पले यसअघि भनेका थिए कि ताइवानको विषयमा उनले ‘कुनै प्रतिबद्धता’ गरेका छैनन् । चीनले ताइवानलाई आफ्नो भूभागको हिस्सा मान्दै आएको छ र आवश्यक परे बल प्रयोग गरेर नियन्त्रणमा लिन सक्ने चेतावनी पनि दिँदै आएको छ । वाशिङ्टनको आधिकारिक नीति अनुसार अमेरिकाले ताइवानको स्वतन्त्रतालाई समर्थन गर्दैन । साथै, चीनसँगको सम्बन्ध ‘एक चीन नीति’ स्वीकार गर्ने आधारमा कायम छ ।
बेइजिङले ताइवानका राष्ट्रपति लाई चिङ–तेलाई ‘समस्या सिर्जना गर्ने व्यक्ति’ र ‘दुई किनारबीचको शान्ति नष्ट गर्ने व्यक्ति’ भनेर आलोचना गर्दै आएको छ । धेरै ताइवानी नागरिक आफूलाई छुट्टै राष्ट्रको हिस्सा मान्छन् । तर अधिकांश मानिसहरू हालको अवस्थालाई कायम राख्न चाहन्छन्, जसमा ताइवानले न त चीनबाट स्वतन्त्रता घोषणा गर्छ, न त चीनसँग एकीकरण हुन्छ ।
अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले अमेरिकाको नीति परिवर्तन नभएको दोहोर्याए । उनले भने, ‘हामी ९,५०० माइल टाढा गएर युद्ध लड्न चाहँदैनौं । म युद्ध चाहन्न। म चाहन्छु कि दुवै पक्ष शान्त होऊन्, चीन पनि शान्त होस् ।’ वाशिङ्टन फर्किने क्रममा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले आफू र सी चिनफिङबीच ताइवानबारे धेरै छलफल भएको बताए । तर, अमेरिकाले ताइवानको रक्षा गर्ने वा नगर्ने विषयमा आफूले टिप्पणी नगरेको बताए ।
ट्रम्पका अनुसार, सी चिनफिङले ताइवानको विषयलाई अत्यन्त संवेदनशील रूपमा लिएका छन् र ‘स्वतन्त्रताको आन्दोलन’ देख्न चाहँदैनन् । चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, सीले वार्ताका क्रममा भने, ‘ताइवानको प्रश्न चीन–अमेरिका सम्बन्धको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय हो। यदि यसलाई गलत तरिकाले व्यवस्थापन गरियो भने, दुई देशबीच टकराव वा द्वन्द्व हुन सक्छ ।’ जब ट्रम्पलाई चीनसँग ताइवानको विषयमा युद्धको सम्भावना देख्छन् कि भनेर सोधियो, उनले भने, ‘मलाई त्यस्तो लाग्दैन । हामी ठीक हुनेछौं। सी युद्ध चाहँदैनन् ।’ हालका वर्षहरूमा चीनले ताइवान वरिपरि सैन्य अभ्यास तीव्र बनाएको छ, जसले क्षेत्रीय तनाव बढाएको छ ।
