: कोशी प्रदेशको कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) चालु आर्थिक वर्ष २०८२–०८३ मा १० खर्बमाथि पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । तथ्यांक समन्वय कार्यालय विराटनगरले सार्वजनिक गरेको प्रादेशिक लेखा अनुमानअनुसार प्रदेशको अर्थतन्त्र १० खर्ब ४३ अर्ब ११ करोड रुपैयाँसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको हो । उक्त प्रतिवेदनमा कोशी प्रदेशको आर्थिक वृद्धिदर ३.१ प्रतिशत रहने पनि उल्लेख गरिएको छ । प्रक्षेपण राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले तयार पारेको आधारभूत आर्थिक सूचकहरूको विश्लेषणका आधारमा गरिएको हो ।
राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयका निर्देशक दिनेश भट्टराईका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा कोशी प्रदेशको जीडीपी संशोधित अनुमानअनुसार ९ खर्ब ८२ अर्ब रुपैयाँ हाराहारीमा रहेको थियो । उनका अनुसार प्रदेशको अर्थतन्त्र क्रमशः विस्तार हुँदै गए पनि वृद्धि दर भने राष्ट्रिय औसतभन्दा केही कम देखिएको छ । राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको औसत वृद्धिदर ३.८५ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको अवस्थामा कोशी प्रदेशको वृद्धि त्यसभन्दा तल रहेको तथ्यांकले देखाएको हो ।
तथ्यांकअनुसार कोशी प्रदेशले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा करिब १५.८ प्रतिशत योगदान दिइरहेको छ । यससँगै बागमती प्रदेशपछि आर्थिक आकारका हिसाबले कोशी दोस्रो ठूलो प्रदेशका रूपमा रहेको पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा कोशी प्रदेशको जीडीपी निरन्तर वृद्धि हुँदै आएको छ । आर्थिक वर्ष २०७५–०७६ मा करिब ६ खर्बको हाराहारीमा रहेको प्रदेशको अर्थतन्त्र अहिले करिब १० खर्बको नजिक पुग्ने अवस्थामा पुगेको छ ।
यद्यपि, आर्थिक संरचनाको विश्लेषण गर्दा उत्पादनमूलक क्षेत्रको योगदान अपेक्षाकृत कमजोर रहेको तथ्यांकले देखाएको छ । सेवा र उपभोगमुखी क्षेत्रले अर्थतन्त्रलाई अगाडि बढाइरहेका भए पनि औद्योगिक उत्पादन हुने क्षेत्रमा अपेक्षित विस्तार हुन नसकेको देखिन्छ । तथ्यांक समन्वय कार्यालय मोरङका प्रमुख सुवास अधिकारीले उपलब्ध तथ्यांकलाई संकलनमा सीमित नराखी नीति निर्माणमा प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए । उनका अनुसार बजेट निर्माण र विकास योजनालाई यथार्थपरक बनाउन तथ्यांक आधारित निर्णय प्रक्रिया आवश्यक छ ।
त्यस्तै, कोशी प्रदेश योजना आयोगका उपाध्यक्ष तारानाथ निरौला र आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री विदुरकुमार लिङ्थेपले कृषि क्षेत्रमा लगानी विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । उनीहरूले प्रदेशको दीर्घकालीन आर्थिक आधार सुदृढ गर्न उत्पादनमूलक क्षेत्र, विशेषगरी कृषि र उद्योग, प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन् । कोशी प्रदेशको अर्थतन्त्र आकारमा विस्तार भए पनि संरचनात्मक कमजोरी र उत्पादन क्षेत्रको सीमित योगदानका कारण दिगो आर्थिक वृद्धिका लागि नीति र लगानी दुवैमा पुनः प्राथमिकता आवश्यक देखिएको सरोकारवालाको भनाइ छ ।
