— सन् १९७० को विश्वकप फुटबलमा पहिलो पटक पहेँलो र रातो कार्ड प्रयोगमा आएको थियो । सन् २०१८ आइपुग्दा ‘भार’ ले विश्वकपमा डेब्यू गर्यो । सन् २०२२ को विश्वकपको विशेषता थियो, रेफ्रीबाट अतिरिक्त समयलाई सक्दो लामो बनाइएको थियो । त्यसो भए, अबको विश्वकपमा नयाँ के हुँदै छ ? अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा हुन लागेको यसपल्टको विश्वकपमा यी नयाँ तथ्य देख्न पाइने छ ।
‘हाइड्रेसन’ विश्राम
मौसम अत्यधिक गर्मी हुने ठाउँमा अचेल खेलाडीले खेलको बीचमै विश्राम लिने र तरल पदार्थ लिने त सामान्य नै भयो । तर यसअघि विश्वकपमा यो अनिवार्य भने थिएन । अब भने नियममा परिवर्तन भएको छ, फिफाले प्रत्येक हाफको बीचमा तीन मिनेटको ‘हाइड्रेसन’ विश्राम नियम ल्याउँदै छ । यो नियम मौसम चिसो भए पनि लागू हुनेछ, वा खेल बन्द रंगशालामै किन भइरहेको नहोस् ।
फिफाले भनेको छ, ‘अब मौसम र तापक्रमको स्थिति हेर्नुपरेन, रेफ्रीले सबै खेलमा विश्रामको समय दिनेछ । यो सबै स्थितिमा लागू हुनेछ भने सबै खेलमा पनि लागू हुनेछ ।’ फिफाले यो नियम खेलाडीको भनाइकै लागि ल्याइएको हो । यसको अर्थ अब के हुन्छ भने फुटबलका प्रत्येक खेल चार भागमा विभाजित हुने भयो । यो नियमले विज्ञापन बजाउन पाउँदा टेलिभिजन प्रसारणलाई पनि फाइदा पुग्ने निश्चित छ ।
कर्नर र दोस्रो पहेँलो कार्डमा पनि ‘भार’
अहिलेसम्म ‘भार’ को प्रयोग गोलका क्रममा हुनसक्ने गम्भीर भुल, पेनाल्टीको घटना, सिधै रातो कार्ड र खेलाडी पहिचानमा हुनसक्ने भुलमै मात्र लागू भइरहेको थियो । यो वर्षको सुरुमा अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल बोर्ड आईएफएबीले यो नियमलाई अझ विस्तार गरेको छ । आईएफएबी फुटबलको नियम बनाउने संस्था हो । अबदेखि ‘भार’ कर्नर र दोस्रो पहेँलो कार्डमा पनि लागू हुनेछ ।
त्यसको अर्थ के भयो भने यही कोही खेलाडी दोहोरो पहेँलो कार्डमा मैदान छाड्नुपर्ने हुन्छ भने ‘भार’ को मदत लिइने छ । ‘भार’ गलत कर्नरको नियममा पनि लागू हुनेछ । यसका लागि भने खेलमा ढिलाइ गरिने छैन ।
गोल किक्स, थ्रो–इन र सब्स्टिच्युसनमा ‘काउन्टडाउन’
अब गोल किक्स, थ्रो–इन र सब्स्टिच्युसनमा पनि ‘काउन्टडाउन’ गरिनेछ । त्यसको एउटै उद्देश्य हुनेछ, खेलाडीले समय खेर पठाउने नकारात्मक प्रयास गर्न नसकोस् । यदि खेलाडीले यी सबै प्रक्रियामा लामो समय लगाउँछ भने त्यसको फाइदा विपक्षी टिमलाई हुनेछ । त्यस स्थितिमा गोल किक्स कर्नरमा बदलिने छ भने थ्रो–इन त सिधा सिधा अर्कै टिममा जानेछ ।
गोलरक्षकलाई आठ सेकेन्डको नियम लागू भएयता अहिले नयाँ परिवर्तन अगाडि आएको छ । गोलरक्षकले पनि लामो समय खेर पठाउँछ भने सिधै विपक्षी टिमलाई कर्नर दिइने भएको थियो । आईएफएबीले भनेको छ, ‘यदि रेफ्रीलाई गोल किक्स र थ्रो–इनमा लामो समय लागेको छ भन्ने लाग्छ भने वा जानाजान ढिला गर्ने प्रयास भइरहेको छ भने ५ सेकेन्डको भिजुअल काउन्टडाउन देखाइने छ ।’
यस्तै खेलाडीलाई सब्स्टिच्युसन बोर्डमा नम्बर देखाइसकेपछि उनले १० सेकेन्डभित्र मैदान छाड्नुपर्नर्छे । यदि खेलाडी यस्तो गर्न असफल रहेमा उनले तत्काल मैदान त छाड्नुपर्ने नै छ, तर उनको स्थानमा आउने खेलाडीलाई त्यतिबेलासम्म मैदानमा प्रवेश गर्न दिइने छैन, जतिबेलासम्म खेल रोकिने स्थिति हुन्न । अथवा कम्तीमा एक मिनेटको खेल अघि बढिसकेको हुनेछ ।
चोटका लागि खेलाडीले उपचार पाउने स्थिति होस् वा खेलाडीको चोटले खेल रोकिएको छ भने एक मिनेटका लागि मैदान बाहिर जानुपर्नेछ । त्यसपछि मात्र उनलाई मैदानमा फिर्ता बोलाइने छ ।
मुख छोपेमा रातो कार्ड
फिफाले गत महिना नै के भनिसकेको छ भने खेलाडी–खेलाडीबीच विवाद हुँदा कसैले आफ्नो मुख छोप्छ भने त्यो स्थिति पनि रातो कार्डको हकदार हुनेछ । यो नियम भने च्याम्पियन्स लिगको एउटा खेलका क्रममा भएको घटनामा लागू भएको हो । त्यसमा बेन्फिकाका खेलाडी जियानलुका प्रेस्टिनीले रियल म्याड्रिडका भिनिसियस जुनियरसँग बोल्नेक्रममा मुख छोपेका थिए ।
पेस्टिनीमाथि के आरोप लाग्यो भने उनले रंगभेदी व्यवहार गरेका हुन् । त्यही आरोपमा उनलाई ६ महिना प्रतिबन्धको सजाय पनि सुनाइएको थियो । यस्तै पिफाले के पनि भनेको छ भने कसैले विरोध गर्दै खेलको बीचमै मैदान छाड्छ भने रातो कार्ड देखाइने छ ।
जनवरीमा भएको अफ्रिकी कप अफ नेसन्समा सेनेगेली खेलाडीले मोरक्कोविरुद्धको फाइनलमा पेनाल्टी निर्णयको विरोध गर्दै मैदान छाडेका थिए । पछि ती खेलाडी मैदानमा आए र सेनेगल नै विजयी रह्यो । तर अफ्रिकन फुटबलले सेनेगलले जितेको उपाधि फिर्ता लिएर मोरक्कोलाई विजेता घोषणा गरेको थियो । सेनेगेली खेलाडीमाथि लगाइएको आरोप हो, मैदान छाडेर गएको स्थितिमा प्रतियोगिताको नियमको उल्लंघन भएको छ ।
