: अमेरिकी र इजरायली संयुक्त हवाई आक्रमणमा परी गत फेब्रुअरी २८ मा मारिएका इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीको सातदिने अन्त्येष्टि प्रक्रिया शुक्रबारदेखि तेहरानमा सुरु भएको छ। अन्त्येष्टि तथा शोकसभामा सहभागी हुन विश्वका १०० भन्दा बढी देशका राष्ट्रप्रमुख तथा उच्च कूटनीतिक प्रतिनिधिहरू इरान आइपुगेका छन्।
खामेनीको कफिनमा श्रद्धाञ्जली दिन पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफ, सेनाप्रमुख आसिम मुनिर, साउदी अरेबियाका उपपरराष्ट्रमन्त्री वालिद अल–खुरैजी र अफगानिस्तानका विदेशमन्त्री आमिर खान मुत्ताकी तेहरान पुगेका छन्। सोही आक्रमणमा ज्यान गुमाएका खामेनीकी छोरी, बुहारी, ज्वाइँ र ३ वर्षीया नातिनीको शव पनि सँगै राखिएको छ। इरान र इराकका विभिन्न धार्मिक सहरहरू हुँदै आगामी ९ जुलाईमा खामेनीको जन्मस्थान मशहदमा अन्तिम संस्कार गरिनेछ।तनावपूर्ण क्षेत्रीय परिस्थितिका बीच इरानी अधिकारीहरूले कडा राजनीतिक र सैन्य सन्देशहरू जारी गरेका छन्।
इरानी संसद्का सभामुख तथा मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बगेर गालिबाफले युद्ध अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धताहरू पालना नभए कडा कदम चाल्ने चेतावनी दिएका छन्। ‘हामी सम्झौताहरूको पूर्ण कार्यान्वयनको जोडदार माग गर्दछौं, यदि अमेरिका र जियोनिस्ट शासक आफ्ना प्रतिबद्धताहरू पूरा गर्न असफल भएमा इरानले पुनः जवाफी कारबाही सुरु गर्नेछ,’ उनको भनाइ थियो।
सैन्य कमान्डरहरूले पनि बदला लिने संकल्प दोहो¥याएका छन्। इरानी सशस्त्र बलका कमान्डर–इन्–चिफ मेजर–जनरल अमिर हातामीले समारोहका क्रममा भने, ‘हामी इरानी राष्ट्रका शत्रुहरू—अमेरिका र अपराधी जियोनिस्ट शासनलाई अझ दृढ संकल्पका साथ यो घोषणा गर्दछौं कि, हामी हाम्रा सहिद नेता खामेनीको रगतको बदला लिनेछौं’ उनले भनेका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो आक्रमणले इरानभित्रको आन्तरिक राजनीतिक समीकरण बदलिदिएको छ। सरकार विरोधी प्रदर्शनकारीहरूलाई पनि राष्ट्रिय झण्डामुनि ल्याएको छ। सेन्टर फर मिडल इस्ट स्ट्रेटेजिक स्टडिजका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता अबास असलानीले अल जजिरासँग कुरा गर्दै भनेका छन्, ‘अमेरिका र इजरायलले जे गरे, त्यो उनीहरूका लागि प्रत्युत्पादक भयो। उनीहरू देशमा सत्ता परिवर्तन चाहन्थे, तर जे भयो त्यसले उल्टै राष्ट्रिय एकताको लहर पैदा गरिदियो।’
तर, इरानको थिलथिलो भएको अर्थतन्त्रका बीच सर्वसाधारण नागरिकको एक तप्का भने यो भव्य समारोहप्रति असन्तुष्ट देखिन्छ। तेहरानका एक ३८ वर्षीय भिजुअल आर्टिस्ट काभेहले आफ्नो आक्रोश पोख्दै भने, ‘यो समारोहले सर्वसाधारणका लागि निराशाबाहेक केही ल्याएको छैन। भूकम्प वा बाढीजस्ता वास्तविक संकटका बेला कहिल्यै यस्ता सुविधाहरू दिइएनन्। युद्धपछिको ध्वस्त अर्थतन्त्रमा जनताकै पैसा एक तानाशाहको खर्चिलो प्रचारमा उडाइँदै छ।’
यसैबीच, हर्मुज जलडमरुमा व्यापारिक जहाजहरूको आवागमनमा केही सुधार देखिए पनि अमेरिका–इरान दीर्घकालीन सम्झौताबिना यो सुरक्षा स्थायी नहुने सैन्य विश्लेषकहरूले चेतावनी दिएका छन्। अर्कोतर्फ, इजरायलले लेबनान र गाजामा युद्धविरामका बाबजुद
दैनिक रूपमा सम्झौता उल्लंघन गर्दै आक्रमण जारी राखेको छ, जसका कारण हजारौं सर्वसाधारण नागरिक मारिएका छन् र ठूलो मानवीय संकट उत्पन्न भएको छ।
