: इरानले स्ट्रेट अफ हर्मुजबाट हुने जहाज आवागमनका लागि नयाँ मार्ग तय गर्ने विषयमा ओमानसँग सम्झौता भएको जनाएको छ। इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाकाइले सम्झौता 'अन्तिम चरणमा' पुगेको बताए पनि थप विवरण भने सार्वजनिक गरेका छैनन्।
प्रवक्ता बाकाइले ओमानसँगको सम्झौताले मात्र जलमार्गमा सुरक्षित जलयात्राको पूर्ण ग्यारेन्टी नहुने बताएका छन् । इरानी बन्दरगाहहरूमा संयुक्त राज्य अमेरिकाले लगाएको नाकाबन्दीका कारण सुरक्षा चुनौती अझै कायम रहेको उनको भनाइ छ। यस विषयमा संयुक्त राज्य अमेरिका र ओमानले भने अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
गत फेब्रुअरीको अन्त्यतिर संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेयता तेहरानले हर्मुज जलडमरूमध्यको जलमार्गलाई प्रायः ठप्प पारेको छ। विश्वको करिब पाँचौँ भाग खनिज तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास यही जलमार्ग भएर ओसारपसार हुने गर्छ। त्यसयता अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा ठूलो उतारचढाव आइरहेको छ।
मंगलबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यदि यो जलमार्ग 'शीघ्र' खोलिएन भने इरानले 'अत्यन्तै कडा प्रहार' सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका थिए।
अमेरिकी अधिकारीहरूले जलमार्गबाट पुनः आवागमन सुरु गराउनका लागि वार्ता अघि बढेको बताएलगत्तै ट्रम्पको यो टिप्पणी आएको हो। यद्यपि, इरानले भने अमेरिकासँग कुनै वार्ता नगरेको र गर्ने योजना पनि नरहेको अडान दोहोर्याउँदै आएको छ।
दुवै देश र मध्यस्थकर्ताहरूबीच भइरहेका छलफलमा यो जलमार्ग पुनः खोल्ने विषय नै मुख्य केन्द्रविन्दु बनेको छ।
युद्ध सुरु भएयता यस जलमार्गबाट हुने आवागमन निकै घटेको छ। इरानले जलमार्ग प्रयोग गर्ने सबै जहाजले पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने नियम बनाएको छ र आदेश पालना नगर्ने जहाजहरूमाथि आक्रमण गर्दै आएको छ।
तेहरान र वासिङ्टनबीच असमझदारीको मुख्य विषय इरानले जलमार्ग पार गर्न चाहने जहाजहरूमाथि शुल्क लगाउने धम्की दिनु पनि हो। तर, बुधबार इरानी अधिकारीहरूले ओमानसँगको वार्तामा यो विषय परेको थियो वा थिएन भन्नेबारे केही खुलाएका छैनन्।
गत जुन महिनामा इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाले लडाइँ रोक्ने, हर्मुज जलडमरूमध्य खुला गर्ने र ६० दिनभित्र युद्ध अन्त्यका लागि सहमति जुटाउने उद्देश्यले एक समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। तर, हस्ताक्षर भएको केही दिनमै एक-अर्कामाथि आक्रमण पुनः सुरु भएपछि उक्त सम्झौता र कूटनीतिक वार्ताहरू भाँडिएका थिए।
संयुक्त राज्य अमेरिकाले यस क्षेत्रमा रहेका इरानी बन्दरगाहहरूमा नौसैनिक नाकाबन्दी जारी राखेको छ। अर्कोतर्फ, लाल सागरमा रहेका साउदी अरेबियाका बन्दरगाहहरूमा इरान समर्थित यमनी हुथी विद्रोहीहरूले गत जुलाई २० देखि नाकाबन्दी लगाउँदै आएका छन्।
