: मजहर त्यही समुद्रमा काम गर्छन्, जुन लामो समयदेखि यमनको द्वन्द्वको मुख्य थलो बनेको छ । यमनको लाल सागर तटमा रहेको अल–मखा (मोखा) सहरका मछुवा मजहरले सन् २०१५ मा यस क्षेत्रमा युद्ध सुरु भएदेखि जीविकोपार्जन गर्न निकै संघर्ष गर्दै आएका छन् । इन्धन महँगो छ, डुंगा भाडामा लिन पनि उत्तिकै खर्च हुन्छ । तर ४० वर्षको उमेर आसपासका मजहरका लागि सबैभन्दा ठूलो समस्या अर्कै छ-समुद्रमा गएपछि उनी घर फर्किन्छन् कि फर्किदैनन् भन्ने कुनै निश्चितता छैन । उनको परिवार पूर्णरूपमा माछा मारेर हुने आम्दानीमा निर्भर छ ।
‘हालै अल–खौखाहमा एउटा माछा मार्ने डुंगामाथि गोली चलाइयो र हामीले दुई जना सहकर्मी गुमायौँ’, मजहरले भने । ‘किन गोली चलाइयो भन्ने कसैलाई थाहा छैन । अधिकारीहरूले पनि घटनाको कारण सार्वजनिक गरेका छैनन् ।’ समुद्र युद्धभूमि बनेपछि किनाराबाट टाढा जानु निकै जोखिमपूर्ण बनेको छ । मजहरलाई त्यस्ता मछुवाहरूको पनि जानकारी छ, जो समुद्रमा गएपछि कुनै पत्तो नलाग्ने गरी बेपत्ता भएका छन् । तर घरमा खानेकुरा सकिएपछि उनी पनि जोखिम मोलेर समुद्रमा जान बाध्य हुन्छन् ।
लाल सागरमा कडा प्रतिबन्ध
यमनको लाल सागर तट देशको माछा उद्योगको प्रमुख केन्द्रमध्ये एक हो । युद्धअघि तेलपछि माछा उद्योग यमनको दोस्रो ठूलो निर्यात आम्दानीको स्रोत थियो । युद्ध सुरु भएको शुरुआती वर्षदेखि नै लाल सागरको माछा उद्योग प्रभावित हुँदै आएको छ । सन् २०१८ को एक अध्ययनअनुसार यस क्षेत्रबाट हुने माछाको निर्यात करिब ७० प्रतिशतले घटेको थियो ।
यो क्षेत्र अन्य कारणले पनि रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण छ । यमनको प्रमुख बन्दरगाह होदेइदाह अल–मखाबाट करिब १६० किलोमिटर टाढा छ । त्यस्तै, दक्षिणी प्रवेशद्वारमा रहेको बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्य विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एकमा प्रवेश नियन्त्रण गर्ने स्थान हो । त्यसैले युद्ध सुरु भएदेखि नै यो तटीय क्षेत्र तीव्र द्वन्द्वको केन्द्रमा रहँदै आएको छ ।
हाल हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबको सीमादेखि होदेइदाहसम्मको अधिकांश भूभाग नियन्त्रण गर्छन् । होदेइदाहको दक्षिणतर्फ सरकार समर्थक सेनाहरू, विशेषगरी ‘गार्डियन्स अफ द रिपब्लिक’ बलहरू सक्रिय छन् । पछिल्ला वर्षमा अग्रपंक्तिको अवस्था केही शान्त भए पनि हुथीहरूले देशका विभिन्न स्थानमा सरकार समर्थक सेनामाथि गरेका पछिल्ला आक्रमणमा अल–मखा क्षेत्र पनि निशानामा परेको छ ।
तर अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सबैभन्दा बढी ध्यान लाल सागरको समुद्री क्षेत्रमा भएका घटनाले तानेको छ । गाजामा इजरायलको युद्ध सुरु भएपछि अक्टोबर २०२३ देखि हुथीहरूले यस क्षेत्रमा आवतजावत गर्ने व्यावसायिक जहाजमाथि नियमित रूपमा आक्रमण गर्न थाले । पछिल्लो समय उनीहरूले साउदी जहाजलाई समेत निशाना बनाएका छन् ।
