राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकाका साझेदार देशहरूका लागि नयाँ नियम बनाएका छन् । उनले एउटा क्षेत्रमा आफ्नो विरोध गर्ने देशलाई अर्को क्षेत्रमा त्यसको नतिजा भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् ।
ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा अमेरिकाका सहयोगी देशहरूमाथि दबाब बढाएका छन् । उनले ती देशका नेताहरूलाई अपमानित गरेका छन् । उनले व्यक्तिगत र राजनीतिक हिसाब चुक्ता गर्न दशकौँ पुराना सुरक्षा सम्बन्धहरूको प्रयोग गरिरहेका छन् ।
इरान युद्धले ट्रम्पको यो प्रवृत्तिलाई अझ बढाएको छ । यो द्वन्द्वबाट टाढा रहने सहयोगी देशहरूसँग ट्रम्प धेरै रुष्ट भएका छन् । उनले युद्ध अन्त्य गर्न प्रयास गर्दा ती देशहरूलाई सजाय दिइरहेका छन् ।
दक्षिण कोरिया केही समयअघि रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथद्वारा एक उत्कृष्ट सहयोगीको रूपमा प्रशंसा गरिएको देश हो । ट्रम्पको बदला लिने अभियानमा दक्षिण कोरिया पछिल्लो र अचम्मको शिकार बनेको छ ।
आइतबार ट्रम्पले पेन्टागनलाई वार्षिक उल्ची फ्रिडम सिल्ड सैन्य अभ्यास उल्लेख्य रूपमा घटाउन आदेश दिए । उनले यो अभ्यासको खर्च धेरै भएको बताए । उनले उत्तर कोरियाका किम जोङ उनसँग आफ्नो धेरै राम्रो सम्बन्ध रहेको दाबी गरे ।
यो संयुक्त सैन्य अभ्यास आधा शताब्दीदेखि अमेरिका र सोसुललाई परमाणु शक्ति सम्पन्न उत्तर कोरियाविरुद्ध रक्षा गर्ने मुख्य आधार बनेको थियो ।
ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसलमा लेखेका छन् , ‘मैले हालै दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिलाई इरानको आणविक कार्यक्रम अन्त्य गर्ने कार्यमा सहभागी हुन सोधेको थिएँ । तर उनीहरूले धन्यवाद, हामी सक्दैनौँ भने ।’
सोमबार ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै अर्को कुरा बताए । उनले भने, ‘विशेष गरी सहयोग नगर्ने यी सबै देशहरूलाई हामी सधैँ रक्षा गर्न सक्दैनौँ ।’
वर्षौँदेखि युरोपले अमेरिकी गठबन्धनमाथि ट्रम्पको प्रहारको सामना गरिरहेको छ । इरान युद्धले त्यो सम्बन्धलाई अझ बिगारेको छ । ट्रम्पको दबाब अभियानले अहिले व्यवस्थित रूप लिएको छ ।
ब्लूमबर्गका अनुसार पेन्टागनले नाटोका सहयोगी देशहरूलाई एउटा प्रश्नावली पठाएको छ । पेन्टागनले ट्रम्पको विदेश नीतिप्रति ती देशहरूको वफादारी परीक्षण गरिरहेको छ। यसैको आधारमा अमेरिकाले कहाँ सैन्य दस्ता राख्ने वा हटाउने भन्ने निर्णय गर्नेछ ।
त्यो प्रश्नावलीमा अमेरिकी सैन्य परिचालन र हतियार खरिदका विषयहरू समावेश छन् । यसले मुख्य रूपमा प्रत्येक देशले ट्रम्प प्रशासनको विदेश नीतिलाई समर्थन गरेको छ कि छैन भनेर सोधेको छ ।
यो दबाबपूर्ण व्यवहारलाई नस्वीकार्ने सहयोगी देशहरूले पहिले नै मूल्य चुकाइसकेका छन् ।
जर्मन चान्सलर फ्रिड्रिख मेर्जले ट्रम्पको इरान रणनीतिको सार्वजनिक रूपमा कडा आलोचना गरेका थिए । त्यसपछि पेन्टागनले मे महिनामा जर्मनीबाट करिब ५ हजार अमेरिकी सैनिक हटाउने निर्णय गर्यो ।
स्पेनले इरानमा आक्रमण गर्न अमेरिकी सैन्य बेस प्रयोग गर्न दिएन । त्यसपछि ट्रम्पले स्पेनसँगको सबै व्यापार ठप्प पार्ने धम्की दिए । केही हप्तापछि पेन्टागनका अधिकारीले स्पेनलाई नाटोबाट निलम्बन गर्ने प्रस्ताव राखेको रोयटर्सले जनाएको छ ।
ओमान हर्मुज सम्झौता गराउन मध्यस्थता गरिरहेको मुख्य देश हो । अहिले ओमान पनि ट्रम्पको निशानामा परेको छ । इरानसँगको सम्झौतामा बाधा पुर्याएमा ओमानमाथि कडा बमबारी गर्ने धम्की सोमबार ट्रम्पले दिएका छन् ।
ट्रम्पको क्रोध बढाउने यो युद्धले अमेरिकी सैन्य शक्तिको सीमा पनि उजागर गरिरहेको छ ।
ट्रम्प र इरानले अन्तिम शान्ति सम्झौताका लागि ६० दिनको समयावधि तोकेका थिए । त्यो समय सोमबार कुनै सम्झौताबिना सकिएको छ । जुन महिनाको सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्दाभन्दा अहिले दुवै पक्ष अझ टाढा भएका छन् ।
अमेरिकाको सैन्य र आर्थिक दबाबका बाबजुद स्ट्रेट अफ हर्मुज विवादित नै रहेको छ । ट्रम्पले त्यो जलमार्ग खुला रहेको र अमेरिकी क्षेत्र बन्न सक्ने दाबी गरेका छन् ।
बढ्दो तनावका बीच अमेरिकी नौसेनाले युएसएस जर्ज वासिङ्टनलाई पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रबाट हटाउँदैछ । यसले लामो समयदेखि तैनाथ युएसएस अब्राहम लिङ्कनलाई राहत दिनेछ । यस निर्णयले एसिया क्षेत्र केही समयका लागि अमेरिकी विमानवाहक जहाजविहीन हुनेछ ।
ह्वाइट हाउसकी प्रवक्ता एना केलीले एउटा वक्तव्य जारी गर्दै भनेकी छन्, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकालाई पुन: सम्मानित बनाउनुभएको छ । यसको नतिजा सबैका सामु स्पष्ट छ । नौ वटा युद्धहरू अन्त्य भएका छन् । गाजाबाट बन्दीहरू मुक्त भएका छन् । व्यापार सम्झौताहरू अझ निष्पक्ष बनेका छन् । अब इरानलाई कहिल्यै आणविक हतियार बनाउन दिइने छैन ।’
उनले राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकामाथि अन्यायपूर्ण व्यवहार कहिल्यै हुन नदिने दाबी गरेकी छन् । ‘उहाँले पूर्ववर्तीहरूका दशकौँ पुराना गल्तीहरू सच्याउँदै हाम्रा सबै कूटनीतिक सम्बन्धहरूलाई द्विपक्षीय र बराबरीको बनाउनुभएको छ’, उनको दाबी छ ।
ट्रम्पले अमेरिकाका साझेदारहरूलाई आवश्यकता परेका बेला वासिङ्टन साथमा नहुन सक्छ भन्ने कुरा सिकाइरहेका छन् ।
यसले उनीहरूलाई अमेरिकासँगको निर्भरता घटाउने बाटो खोज्न प्रेरित गर्छ । यसले पुस्तौँदेखि अमेरिकी शक्तिलाई बलियो बनाएको सम्बन्धको सञ्जाललाई विस्तारै कमजोर बनाउँदैछ ।
(एक्सियोसमा प्रकाशित रिपोर्ट)
