: भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले घरबारविहीन बनाएपछि धादिङको गजुरी गाउँपालिका–५ गलौदीका बाढीपीडित अहिले जंगलमा त्रिपाल टाँगेर बस्न बाध्य छन्। घर फर्किन सक्ने अवस्था छैन, सुरक्षित वैकल्पिक आ श्रयस्थल पनि पर्याप्त छैन। त्यसमाथि राहत वितरणका लागि संकलन गरिएको तथ्यांकमै फरक देखिएपछि प्रभावितको समस्या थप जटिल बनेको छ।
भदौ १० गते आएको बाढीले गलौदीका अधिकांश घर डुबानमा परेपछि गलौदीमाथिको वन सबडिभिजन क्षेत्रको जंगलमा त्रिपाल र टेन्ट टाँगेर अस्थायी होल्डिङ सेन्टर बनाइएको हो।
प्रभावितका अनुसार होल्डिङ सेन्टरमा ४२ परिवारका कम्तीमा २ सय जना बसिरहेका छन्। गलौदीका ७४ घर बस्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन्। होल्डिङ सेन्टरबाहेक अन्य प्रभावित परिवार आफन्त तथा नातेदारको घरमा आ श्रय लिएर बसिरहेका छन्। होल्डिङ सेन्टरमा प्राथमिक खाद्यान्न तथा अत्यावश्यक सामग्रीको व्यवस्था गरिएको भए पनि प्रभावितका समस्या खाद्यान्नमा मात्र सीमित छैनन्। खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा, कपडा, भाँडाकुँडा र झुलको अभाव छ।
होल्डिङ सेन्टरमा ४ जना अपांगता भएका व्यक्ति, कम्तीमा ३० जना बालबालिका र ७० वर्षभन्दा माथिका २ जना ज्येष्ठ नागरिक महिला छन्। जंगलमा बस्नुपर्दा उनीहरूलाई थप कठिनाइ भइरहेको छ। रात परेपछि होल्डिङ सेन्टर अँध्यारो हुन्छ। बिजुलीको पर्याप्त व्यवस्था नहुँदा बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा अपांगता भएका व्यक्तिलाई रातको समयमा हिँड्डुल गर्नसमेत समस्या हुने गरेको प्रभावितहरू बताउँछन्। ‘स्वास्थ्य सेवा पनि छैन। कसैलाई बिरामी परे उपचारका लागि बाहिर जानुपर्ने अवस्था छ,’ एक प्रभावितले भने।
बाढीले घरसँगै घरभित्र रहेका अन्न, लत्ताकपडा, भाँडाकुँडा र दैनिक प्रयोगका सामानसमेत बगाएको छ। कतिपय परिवारसँग लगाउने कपडासमेत छैन। अन्न र भाँडाकुँडा नभएपछि प्रभावितहरू सामूहिक रूपमा खाना बनाएर खाने गरेका छन्।
‘घरमा केही रहेन। अन्न र भाँडाकुँडासमेत छैन। त्यसैले सामूहिक रूपमा खाना बनाएर खाने गरेका छौं,’ प्रभावित तथा गजुरी गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष राजेन्द्रविक्रम बस्नेतले भने। जंगलमा लामखुट्टेको समस्या भए पनि प्रभावितसँग झुल छैन। खानेपानीको अभाव छ भने पानी पर्दा त्रिपालभित्र पानी पस्ने समस्या पनि हुने गरेको छ।
गजुरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष गणेशलाल श्रेष्ठले होल्डिङ सेन्टरमा रहेका प्रभावितका समस्या समाधानका लागि आवश्यक सामग्रीको व्यवस्था गर्न लागिएको बताए। उनका अनुसार तत्काल सोलार बत्ती तथा झुलको व्यवस्था गर्ने तयारी भइरहेको छ। ‘होल्डिङ सेन्टरमा तत्काल सोलारसहितको बत्ती र झुलको व्यवस्था गर्न लागिएको छ,’ श्रेष्ठले भने।
बाढीपहिरोका कारण सडक तथा राजमार्गसँगको सम्पर्क टुटेपछि सिद्धलेक गाउँपालिका–७ का बासिन्दाले आफूहरू राज्यका सेवा र सुविधाबाट टाढिएको महसुस गर्न थालेका छन्।
सिद्धलेक गाउँपालिका–७ का वडाध्यक्ष सानु गिरीका अनुसार राजमार्गसँगको कनेक्टिभिटी टुट्दा वडाको अवस्था ‘चंगा चुँडिएजस्तै’ भएको छ। ‘राजमार्गसँगको कनेक्टिभिटी टुट्दा चंगा चुँडिएजस्तै भएका छौं। हामी सम्पर्कविहीन अवस्थामा छौं। सबै बाटो बगाउँदा दुर्गमको अनुभूति भएको थियो, अहिले त त्यो अवस्था सपना जस्तै लागिरहेको छ,’ गिरीले भने। गजुरी गाउँपालिकाले तयार गरेको तथ्यांकअनुसार होल्डिङ सेन्टरमा २० घरका ९३ जना मात्र रहेका छन्। होल्डिङ सेन्टर हेर्ने यकेन्द्र चेपाङले पनि गाउँपालिकाको तथ्यांक यही रहेको बताए।
बिरामी बोक्न झोलुंगे पुलको सहारा
बाढी–पहिरोले सडक अवरुद्ध र क्षतिग्रस्त भएपछि गलौदीलगायत आसपासका बासिन्दाले स्वास्थ्य उपचारमा समेत कठिनाइ भोगिरहेका छन्। सिद्धलेक गाउँपालिका–५ का स्थानीय शंकर सिलवालका अनुसार राजधानी जाने मुख्य बाटो अवरुद्ध भएपछि गजुरी हुँदै घर आउजाउ गर्नसमेत कठिन भएको छ। उनी व्यवसायका सिलसिलामा गजुरी आवतजावत गर्छन्।
सडक बिग्रिएपछि घर फर्किन र तरकारी ओसारपसार गर्नसमेत समस्या भएको उनले बताए। ‘हामी राजधानी जान पनि बाटो काटेर जानुपर्ने अवस्था छ। मेरो व्यवसाय गजुरीमा छ, घर जान पनि दुःख छ। तरकारी लैजान पनि त्यत्तिकै गाह्रो भएको छ,’ सिलवालले भने।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय धादिङको विवरणअनुसार बाढीपहिरोका कारण जिल्लामा ६ वटा पक्की पुल पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने एकवटा पक्की पुलमा सामान्य क्षति पुगेको छ।
त्यस्तै जिल्लाका १७ वटा झोलुंगे पुलमा पूर्ण क्षति पुगेको छ भने ७ वटा झोलुंगे पुलमा आंशिक क्षति भएको छ। यसरी जिल्लामा कुल २४ वटा झोलुंगे पुल प्रभावित भएका छन्। बाढीका कारण जिल्लाका ५२९ घरपरिवार प्रभावित भएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय धादिङको विवरणमा उल्लेख छ।
