: संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले तीन वर्षअघि सगरमाथाको काखबाट दिएको चेतावनीलाई नेपालमा हालै देखिएका बाढी तथा पहिरोजस्ता विनाशकारी प्राकृतिक विपद्ले थप पुष्टि गरेको बताएका छन्। मंगलबार संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१ औँ महासभाको उद्घाटन सत्रलाई सम्बोधन गर्दै महासचिव गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनको असर सोचेभन्दा निकै छिटो र भयावह रूपमा देखापरिरहेको उल्लेख गरे।
सम्बोधनका क्रममा उनले भने, 'तीन वर्षअघि नेपालका हिमालहरूबाट मैले ‘विश्वको छानो खसिरहेको’ र हिउँ तीव्र गतिमा पग्लिरहेको चेतावनी दिएको थिएँ। कतिपयले त्यसलाई बढाइचढाइ गरिएको भनेर पन्छ्याए पनि अहिलेका दुःखद घटनाहरूले यसको असर छिट्टै आइपुगेको प्रमाणित गरेका छन्।'
महासचिव गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनको मार नेपालजस्ता साना तथा कम उत्सर्जन गर्ने देशहरूले व्यहोर्नुपरेको तर न्याय नपाएको स्पष्ट पारे। 'जलवायु परिवर्तनको मूल्य प्रदूषकहरूले नै तिर्नुपर्छ। प्रभावमा परेका कमजोर देशहरूले जलवायु न्याय पाउनैपर्छ,' उनले जोड दिए। साथै, ‘हानि तथा नोक्सानी कोष’ (Loss and Damage Fund) मा रकम लाजमर्दो रूपमा कम भएको भन्दै विकसित तथा धनी राष्ट्रहरूले अनुकूलन वित्तलाई तेब्बर बनाउनुपर्ने माग गरे।
उनले ठूला तेल कम्पनीहरूले वायुमण्डललाई प्रदूषणको माध्यम बनाएर अथाहा नाफा कमाएको आरोप लगाए। युक्रेनमा रुसी आक्रमणपछि मात्रै पाँच ठूला पश्चिमी तेल कम्पनीहरूले ५०० अर्ब डलर नाफा कमाएको तर विकासशील देशका लागि अनुकूलन वित्त ३४ अर्ब डलरमा मात्रै सीमित रहेको तथ्याङ्क उनले प्रस्तुत गरे।
सोही क्रममा महासचिव गुटेरेसले म्यानमार, सुडान, युक्रेन र मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय नियमहरू कमजोर बन्दै गएकोप्रति चिन्ता व्यक्त गरे। उनले अनियन्त्रित रूपमा विकसित भइरहेका प्रविधि र ‘किलर रोबोट’को प्रयोगमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने आह्वानसमेत गरे।
न्युयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघीय मुख्यालयमा जारी महासभाको उच्चस्तरीय बहस बिहीबारसम्म चल्नेछ। उक्त महासभालाई सम्बोधन गर्न प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह मंगलबार साँझ अमेरिका प्रस्थान गरिसकेका छन्। उनले सेप्टेम्बर २४ मा जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोगिरहेको क्षतिबारे विश्वसामु कुरा राख्दै उचित क्षतिपूर्तिको माग गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
