। कृषि, वन तथा पर्यावरणमन्त्री गीता चौधरीले जैविक विविधता संरक्षणसँगै स्थानीय समुदायको सुरक्षा र जीविकोपार्जन सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताएकी छन् ।
बुधबार ललितपुरमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले यस्तो बताएकी हुन् ।
मन्त्री चौधरीले नेपालले जैविक विविधता संरक्षणमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरे पनि वन अतिक्रमण, चोरी–शिकार, अवैध वन्यजन्तु व्यापार, डढेलो, मिचाहा प्रजाति, प्रदूषण, वासस्थान क्षयीकरण तथा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वजस्ता चुनौती अझै गम्भीर रहेको बताइन् ।
‘हामी संरक्षणका उपलब्धिमा मात्र सन्तुष्ट भएर बस्न सक्ने अवस्था छैन, वन्यजन्तु संरक्षणसँगै स्थानीय समुदायको जीवन, जीविकोपार्जन र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सरकार, समुदाय तथा सबै सरोकारवालाबीच सहकार्य आवश्यक छ’, उनले भनिन् ।
उनले २० वर्षअघि आजकै दिन कञ्चनजङ्घा संरक्षण क्षेत्र स्थानीय समुदायलाई हस्तान्तरण गरिएको स्मरण गर्दै यसलाई नेपालको पहिलो तथा एकमात्र समुदायद्वारा व्यवस्थित संरक्षण क्षेत्रका रूपमा उल्लेख गरिन् ।
मन्त्री चौधरीले संरक्षणमा स्थानीय समुदायको अग्रसरता र योगदानलाई सम्मानपूर्वक स्मरण गर्ने दिनका रूपमा पनि उक्त दिनको महत्त्व रहेको धारणा राखिन ।
नेपालले जैविक विविधता संरक्षणका लागि नीति, कानुन र संस्थागत संरचना विकास गरेको तथा वन क्षेत्र विस्तार र बाघ तथा गैँडाको संख्या वृद्धिजस्ता उपलब्धि हासिल गरेको उनले उल्लेख गरे ।
‘यी उपलब्धि सरकारका निकाय, सुरक्षाकर्मी, स्थानीय समुदाय, संरक्षणकर्मी, अनुसन्धानकर्ता, विकास साझेदारलगायत सबैको संयुक्त प्रयासबाट सम्भव भएको हो,’ मन्त्री चौधरीले भनि, ‘नेपालको जलवायु परिवर्तनमा योगदान अत्यन्त न्यून भए पनि यसको असर भने गम्भीर रूपमा भोगिरहेको छ, रसुवा र भोटेकोशी क्षेत्रमा गएको बाढी जलवायुजन्य विपद्को एउटा उदाहरण हो, यसबाट ठूलो जनधन, बस्ती, वन तथा कृषि क्षेत्र प्रभावित भएको छ ।’
जलवायु परिवर्तनका कारण विगतमा पनि नेपालले विभिन्न समस्या भोग्दै आएको र आगामी दिनमा समेत यस्ता चुनौती दोहोरिन सक्ने भएकाले अनुकूलन तथा न्यूनीकरणका उपायमा थप ध्यान दिनुपर्नेमा मन्त्री चौधरीले जोड दिइन् ।
मन्त्री चौधरीले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व स्थानीय समुदायले भोगिरहेको अर्को ठूलो चुनौती भएको उल्लेख गर्दै देशका विभिन्न क्षेत्रबाट स्थानीय बासिन्दाले ज्यान, सम्पत्ति र कृषिउपजको सुरक्षाका लागि सहयोग माग्ने अवस्था रहेको बताइन् ।
