: इन्डोनेसियाका कालिमन्तान, पपुवा र सुमात्रा क्षेत्रमा लागेको डढेलोबाट निस्किएको विषाक्त धुवाँ छिमेकी देशसम्म फैलिँदा दक्षिणपूर्वी एसियाका विभिन्न मुलुक प्रभावित भएका छन् । सिंगापुर र मलेसियासम्म फैलिएको धुवाँका कारण पछिल्ला केही सातादेखि श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या र टाउको दुख्नेजस्ता स्वास्थ्य समस्या देखिएका छन् ।
धुवाँको प्रभावले जनस्वास्थ्यमा समस्या बढेसँगै छिमेकी देशका सरकारमाथि आफ्ना नागरिकको असन्तुष्टि सम्बोधन गर्नुपर्ने दबाब परेको बिबिसिले जनाएको छ । तर, इन्डोनेसियासँगको कूटनीतिक सम्बन्ध बिग्रन सक्ने चिन्ताले उनीहरूलाई थप चुनौती सिर्जना गरेको छ ।
सिंगापुर म्यानेजमेन्ट युनिभर्सिटीका कानुनका सहप्राध्यापक युजिन टानका अनुसार धुवाँको समस्याबाट नागरिक आक्रोशित र चिन्तित छन्। सरकारले यसप्रति उचित प्रतिक्रिया नदिए बाह्य समस्या आन्तरिक राजनीतिक मुद्दा बन्न सक्ने उनको भनाइ छ ।
इन्डोनेसियामा डढेलो लाग्ने घटना हरेक वर्ष दोहोरिने गरेको छ । विशेषगरी पाम तेललगायत कृषि उत्पादनका लागि ठूलो क्षेत्रफलमा जमिन खाली गर्ने क्रममा आगलागी हुने गरेको बताइन्छ । यस वर्ष भने शक्तिशाली एल निनोका कारण खडेरी बढ्दा वन तथा पीटल्यान्डमा लागेको आगो नियन्त्रण गर्न कठिन भएको छ ।
यसअघि सिंगापुर र मलेसियामा केही दिनमै हट्ने गरेको धुवाँ यसपटक भने हप्तौँसम्म फैलिएको छ । मलेसियामा धुवाँको विरोध गर्दै स्थानीयले इन्डोनेसियाली उत्पादन बहिष्कार अभियानसमेत सुरु गरेका छन् । सांसद स्येद साद्दिकले डढेलोसँग सम्बन्धित कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने माग गर्दै त्यस्ता कम्पनीलाई क्षेत्रीय रूपमा बहिष्कार गर्नुपर्ने बताएका छन् ।
सिंगापुरमा पनि सरकारको तयारीप्रति प्रश्न उठेको छ । एल निनोको प्रभाव गम्भीर हुने पूर्वानुमान र पूर्वचेतावनी हुँदाहुँदै पनि सरकारले धुवाँ नियन्त्रणका लागि पर्याप्त कदम नचालेको भन्दै आलोचना भएको छ ।
यसैबीच, सिंगापुर सरकारले टापुभरि सयौँ हेज सेल्टर स्थापना गरेको छ । बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा जोखिममा रहेका व्यक्तिलाई मास्क वितरण गरिएको छ । धुवाँसम्बन्धी कानुन थप कडा बनाउने तयारीसमेत भइरहेको छ। साथै, डढेलोसँग सम्भावित सम्बन्ध रहेका सिंगापुरमा दर्ता भएका १० कम्पनीमाथि अनुसन्धान भइरहेको छ ।
गत साता सिंगापुरका विदेशमन्त्री भिभियन बालकृष्णनले जकार्तामा इन्डोनेसियाका राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियान्तोसँग भेट गरेका थिए । भेटपछि दुवै देशले धुवाँको समस्या समाधान गर्न संयुक्त कार्यदल गठन गर्ने घोषणा गरेका छन् ।
यद्यपि, इन्डोनेसियाका एक वरिष्ठ अधिकारीले डढेलो मानव नियन्त्रणभन्दा बाहिर रहेको टिप्पणी गर्दै सिंगापुर र मलेसियामा पाइने अक्सिजन पनि इन्डोनेसियाका वनबाट आउने बताएका थिए। उक्त अभिव्यक्तिको सिंगापुरका वरिष्ठ मन्त्री के सानमुगमले आलोचना गरेका छन् ।
यसैबीच, इन्डोनेसियाले घरेलु ऊर्जा आवश्यकता देखाउँदै सिंगापुरमा ग्यास निर्यात घटाउने घोषणा गरेको छ । उक्त निर्णयलाई केहीले सिंगापुरको आलोचनाप्रति इन्डोनेसियाको प्रतिक्रियाका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । तर सिंगापुरका अनुसार घटाइएको ग्यासको परिमाण उसको दैनिक कुल मागको दुई प्रतिशतभन्दा कम भएकाले आपूर्तिमा ठूलो प्रभाव पर्ने छैन ।
धुवाँको समस्या समाधानका लागि क्षेत्रीय सहकार्य आवश्यक देखिए पनि जनस्वास्थ्य, आर्थिक हित र कूटनीतिक सम्बन्धबीच सन्तुलन कायम गर्नु दुवै देशका लागि चुनौती बनेको छ ।
