— पोल्यान्डमा युरोपेली मुलुकहरूले संयुक्त सैन्य अभ्यास गरिरहेकै बेला शुक्रबार त्यहाँ दुईवटा रुसी क्षेप्यास्त्र र एक शंकास्पद ड्रोन खसेका छन् ।
पोल्यान्डको पीएपी समाचार संस्थाले सार्वजनिक गरेका त्यस क्षेत्रका सीसीटीभी र मोबाइल फोनका दृश्यहरूमा जंगलजस्तो देखिने क्षेत्रमा ठूलो आवाजसहित विस्फोट भएको र चम्किलो प्रकाश देखिएको छ ।
पोल्यान्डका प्रधानमन्त्री डोनल्ड टस्कले यसलाई रुसी उक्साहटको संज्ञा दिएका छन् । उनले युरोपेली सैन्य अभ्याससँग समय जुधाएर रुसले सुनियोजित रूपमा उक्साउन खोजेको आरोप लगाए ।
रुसले छिमेकी मुलुक युक्रेनमा रातभर भीषण आक्रमण गरिरहेकै बेला पोल्यान्डमा क्षेप्यास्त्र र ड्रोन खसेका हुन् ।
रुसले कब्जा गरेको क्रिमियालाई मुख्य रुसी भूमिमा जोड्ने पुलमा युक्रेनले यसै साता आक्रमण गरेको थियो । त्यसपछि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले बदला लिने चेतावनी दिएका थिए । त्यसको केही घण्टामै युक्रेनमा शुक्रबार रातभर आक्रमण भएको हो ।
रुसको रक्षा मन्त्रालयले युक्रेनी सेनासँग सम्बन्धित रहेका क्षेत्रहरूमा आक्रमण गरिएको दाबी गरेको छ । उसले क्षेप्यास्त्र जडान गरिने एक केन्द्र, रकेट इन्धनका उपकरण उत्पादन गर्ने कारखाना र ड्रोन जडान गरिने एक केन्द्रमा आक्रमण गरिएको जनाएको छ ।
युक्रेनले भने उक्त घातक आक्रमणमा आवासीय भवन, स्वास्थ्य संस्था, गोदाम र तीनवटा पुलहरूमा क्षति पुग्दा एक दर्जनभन्दा बढी सर्वसाधारण घाइते भएको बताएको छ ।
जाडोयाम सुरु हुनुअघि युक्रेनको विद्युत् प्रणाली ध्वस्त पार्ने अभियानलाई रुसले रातभरको भीषण आक्रमणमार्फत थप विस्तार गरेको छ । विद्युत् गृह, सबस्टेसन र प्रसारण लाइनहरूमा भएको आक्रमणका कारण युक्रेनका तीनवटै आणविक ऊर्जा केन्द्रहरू विद्युत् उत्पादन घटाउन बाध्य भएका छन् ।
यसले ११ वटा क्षेत्रमा आपत्कालीन लोडसेडिङ निम्त्याएको युक्रेनका उपऊर्जामन्त्री आर्टेम नेक्रासोभले बताएका छन् । रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न अमेरिकाले मध्यस्थता गरिरहेका बेला यस घटनाले युरोप र मस्कोबीचको तनाव थप चर्काएको छ ।
क्षेप्यास्त्र खसेको पोल्यान्डको भूमि युरोपेली मुलुकहरूले संयुक्त अभ्यास गरिरहेको स्थानबाट करिब ३५ किलोमिटर दूरीमा छ । दक्षिणपूर्वी पोल्यान्डमा नोभेम्बर ९ देखि सुरु भएको दुई साता लामो संयुक्त सैन्य अभ्यासमा युरोपेली फौजहरू शुक्रबार सहभागी भइरहेका थिए ।
युरोपेली मुलुकहरूले यसअघि नै रुसले युरोपलाई अस्थिर बनाउने प्रयास गरिरहेको आरोप लगाएका छन् ।
रुस–युक्रेन वार्ता प्रयासमा पनि यस घटनाले प्रतिकूल असर पार्न सक्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन् । रुस–युक्रेनका प्रतिनिधिबीच १० र ११ नोभेम्बरमा अमेरिकाको मध्यस्थतामा प्रत्यक्ष वार्ता भएको थियो । अमेरिकी दूत स्टिभ विट्कोफका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बिहीबार चीनमा आयोजित एक शिखर सम्मेलनमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र चिनियाँ नेता सी चिनफिङसँग युक्रेन युद्धबारे पनि छलफल गरेका थिए ।
उक्त छलफलका क्रममा युक्रेनलाई नाटो राष्ट्रसरहको सुरक्षा प्रत्याभूति दिइनुपर्ने विषय अमेरिकाले उठाएको थियो । ट्रम्पका ज्वाइँ तथा अर्का अमेरिकी दूत जारेद कुश्नरका अनुसार यस विषयमा रुस सकारात्मक देखिएको थियो ।
यसले रुस–युक्रेन वार्तालाई अघि बढाउने विश्वास उनले गरेका थिए । तर, रुसी उपविदेशमन्त्री सेर्गेई र्याबकोभले शुक्रबार यसविपरीत अभिव्यक्ति दिए । रुसी समाचार संस्था इन्टरफ्याक्सका अनुसार युक्रेनलाई नाटोको अर्ध–सदस्यतासमेत दिन रुस तयार नरहेको र्याबकोभले बताएका थिए ।
नाटो प्रमुखद्वारा रुसको ‘गम्भीर उल्लंघन’ को भर्त्सना
नाटोका महासचिव मार्क रुटले पोल्यान्डमा भएको घटनालाई उक्त देशको हवाई क्षेत्रको ‘गम्भीर उल्लंघन’ भनेका छन् ।
‘यो घटना स्पष्ट रूपमा खतरनाक छ । यो युक्रेनविरुद्ध जारी रुसको युद्धको परिणाम हो,’ रुटले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा लेखेका छन् । नाटो सन्धिको धारा ५ मा सामूहिक सुरक्षा प्रत्याभूतिको व्यवस्था छ ।
जसअनुसार कुनै पनि सदस्य राष्ट्रमाथिको आक्रमणलाई सबै ३२ सदस्य राष्ट्रमाथिको आक्रमण मानिन्छ । यसले सदस्य राष्ट्रहरूलाई पीडित राष्ट्रलाई सहयोग उपलब्ध गराउन बाध्य पार्छ । तर, धारा ५ स्वतः लागू हुँदैन ।
सबै सदस्य राष्ट्रहरू सहमत भएर यस विषयमा राजनीतिक निर्णय लिन्छन् । यसअघि गत वर्ष पोल्यान्डमा रुसी ड्रोन प्रवेश गरेपछि धारा ४ लागू गरिएको थियो । धारा ४ मा नाटो सदस्य राष्ट्रबीच परामर्श गर्ने व्यवस्था छ । यसपटक पनि यही धारा लागू गर्ने विकल्प नाटोसँग छ ।
यस घटनापछि युरोपेली मुलुकहरूबाट तीव्र निन्दा भएको छ । बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले यसलाई ‘पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य’ भनेका छन् । युरोपेली परिषद्का अध्यक्ष एन्टोनियो कोस्टाले रुसले आफ्ना धम्कीहरू फैलाउन जारी राखेको बताए ।
जर्मनीको विदेश मन्त्रालयले यसलाई ‘रुसको निरन्तरको उक्साहटको अर्को उदाहरण’ भनेको छ । युक्रेनी विदेशमन्त्री आन्द्री सिबिहाले पोल्यान्डको घटनाले सम्पूर्ण युरोप र ट्रान्स–एट्लान्टिक समुदायमाथि रुसी आक्रामकताले निम्त्याएको खतरालाई उजागर गरेको बताए ।
शुक्रबार अबेर बेलायतका गुप्तचर प्रमुखले रुसले नाटोसँग सक्रिय रूपमा युद्ध नचाहेको विषयमा आफू विश्वस्त रहेको बताएका थिए । तर, क्याम्ब्रिजको एक कलेजमा सम्बोधन गर्दै लेफ्टिनेन्ट जनरल म्याथ्यु जोन्सले रुसले लगातार गलत व्यवहार गरिरहेको बताएका थिए ।
‘रुसको लापरबाह व्यवहारका थुप्रै उदाहरणहरू छन्, जहाँ घटना अलिकति मात्र फरक भइदिएको भए परिणाम अत्यन्तै गम्भीर हुन सक्थ्यो,’ जोन्सले पोल्यान्डको घटनाको सीधा उल्लेख नगरी भने ।